Sigara satışında QR kod sistemi geliyor

Sağlık Bakanlığı, 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışını önlemek amacıyla elektronik yaş doğrulama sistemleri üzerinde çalışıyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara satışında kimlik doğrulamasını da içeren yeni kanun taslağının birkaç hafta içinde Meclis’e sunulmasının planlandığını açıkladı. QR kodla işlem yapılması, kişisel verilerin korunması ve satış noktalarındaki uygulamanın nasıl yürütüleceği ise düzenlemenin kesinleşmesiyle netlik kazanacak.

Sigara satışında yeni düzenleme hazırlığı

Tütün ürünlerinin satışına yönelik yeni bir yasal düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Sağlık Bakanlığı, özellikle 18 yaşından küçük kişilere sigara satışının önüne geçmek amacıyla yaş doğrulama yöntemlerini yeniden ele alıyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 10 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, tütün ürünlerinin satışında kimlik doğrulamasını içeren yeni bir kanun teklifi üzerinde çalışıldığını ve teklifin birkaç hafta içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmasının planlandığını bildirdi.

Bakanlığın gündemindeki çalışmanın temel hedefi, yasal yaş sınırının altındaki kişilerin tütün ürünlerine erişimini engellemek. Mevcut mevzuata göre 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satılması yasak. Hazırlanan düzenlemeyle bu yasağın satış aşamasında daha etkin biçimde uygulanması amaçlanıyor.

Ancak yeni sistem henüz yürürlüğe girmiş değil. Kanun teklifinin Meclis’e sunulması, görüşülmesi ve yasalaşması sürecinin ardından uygulamanın kapsamı ile yürürlük tarihi belli olacak.

QR kodla sigara satışı nasıl yapılacak?

Kamuoyuna yansıyan haberlerde, elektronik yaş doğrulama sisteminin market ve büfe gibi fiziksel satış noktalarında kullanılabilecek bir model üzerinden değerlendirildiği belirtiliyor. Bu modelde, cep telefonu aracılığıyla QR kod okutularak alıcının yaşının elektronik ortamda doğrulanması öngörülüyor.

İddia edilen çalışma biçimine göre sistem, satış sırasında müşterinin yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığının kontrol edilmesini sağlayabilir. Böylece satış görevlisinin yalnızca görünüşe veya sözlü beyana dayanarak karar vermesi yerine dijital bir doğrulama mekanizması kullanılabilir.

Bununla birlikte, QR kodun hangi uygulama üzerinden okutulacağı, özel bir cep telefonu uygulamasının zorunlu olup olmayacağı ve işlemin müşteri tarafından mı yoksa satış görevlisinin kullandığı cihaz üzerinden mi yapılacağı konusunda kesinleşmiş resmî uygulama ayrıntıları bulunmuyor.

Dolayısıyla bütün sigara satışlarında QR kod okutulacağı veya vatandaşların belirli bir uygulamayı telefonlarına yüklemek zorunda kalacağı henüz kesinleşmiş bir karar olarak değerlendirilemez.

T.C. kimlik numarası ve kişisel veriler nasıl korunacak?

Düzenleme hazırlığında öne çıkan konulardan biri de yaş kontrolü sırasında kişisel verilerin korunması. Bakan Kemal Memişoğlu, elektronik sistem seçeneklerinin kişisel verilerin korunması ve mahremiyet ilkeleri gözetilerek değerlendirildiğini açıkladı.

Dijital doğrulama yöntemlerinde amaç, kişinin yaş şartını karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi olabilir. Ancak kimlik bilgilerinin hangi sistem üzerinden kontrol edileceği, T.C. kimlik numarasının hangi aşamada kullanılacağı, hangi bilgilerin işleneceği ve bu verilere kimlerin erişebileceği gibi konuların düzenlemeyle açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

Satıcıların yalnızca yaş doğrulamasının sonucunu görmesi ve alıcının diğer kimlik bilgilerinin paylaşılmaması, haberlerde anlatılan modelin unsurları arasında yer alıyor. Fakat bu yöntemin kesin olarak benimsendiğini gösteren ayrıntılı bir uygulama metni henüz açıklanmış değil.

Bu nedenle kişisel verilerin nasıl korunacağına ilişkin nihai değerlendirme, kanun teklifi ve uygulama esasları kamuoyuyla paylaşıldığında yapılabilecek.

18 yaşından küçüklere sigara satışı zaten yasak

Türkiye’de tütün ürünlerinin çocuklara satışını engelleyen yasal düzenleme hâlihazırda bulunuyor. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun kapsamında, 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satılması ve tüketimlerine sunulması yasaklanmış durumda.

Yeni çalışmanın gündeme gelme nedeni, bu yasağın yalnızca kâğıt üzerinde kalmaması ve satış sırasında yaş kontrolünün daha etkili yapılabilmesi. Elektronik doğrulama sisteminin nasıl işleyeceği, hangi satış noktalarını kapsayacağı ve kurallara aykırı satışlarda ne tür yaptırımlar uygulanacağı ise yeni düzenlemenin içeriğiyle netleşecek.

Raporlu ilaç kullananlar için de yeni çalışma var

Sağlık Bakanlığının gündeminde yalnızca tütün ürünleriyle mücadele bulunmuyor. Bakan Kemal Memişoğlu, raporlu ilaç kullanan kişilerin sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmaya yönelik ayrı bir çalışma hakkında da açıklama yaptı.

10 Ekim 2026 tarihinde Anadolu Ajansına yaptığı değerlendirmede Memişoğlu, tedavilerinde değişiklik olmadığı sürece raporlu ilaç kullanan kişilerin her üç ayda bir yalnızca reçete yazdırmak amacıyla doktora gitmeden ilaçlarını eczaneden alabilmelerini sağlayacak bir sistem üzerinde çalışıldığını bildirdi.

Bu çalışmanın hayata geçirilmesi durumunda, düzenli ilaç kullanan hastaların reçete yenilemek için sağlık kuruluşlarına başvurma ihtiyacının azaltılması hedefleniyor. Ancak uygulamanın hangi hasta gruplarını kapsayacağı, hangi ilaçlar için geçerli olacağı ve ne zaman başlayacağı konusunda ayrıntıların açıklanması gerekiyor.

65 yaş üstü vatandaşlar için hangi kolaylıklar gündemde?

Yaşlı ve sağlık hizmetlerine ulaşmakta güçlük çeken kişilerin ihtiyaçlarının karşılanması da evde sağlık hizmetleri kapsamında önem taşıyor. Mevcut uygulamada belirli koşulları karşılayan yaşlılar ve sağlık sorunları nedeniyle evde bakım ihtiyacı bulunan kişiler evde sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor.

Bununla birlikte, raporlu ilaçların reçete yenileme sürecine ilişkin yeni çalışma ile 65 yaş üstündeki kişilere yönelik olası hizmet düzenlemelerini birbirinden ayırmak gerekiyor. Raporlu ilaç kullanan herkesin hastaneye gitmeden ilaç alabileceği veya ilaçların doğrudan evlerine teslim edileceği yönünde kapsamı ve şartları kesinleşmiş yeni bir uygulama duyurulmuş değil.

Yeni sistemlere ilişkin resmî açıklamalar ve mevzuat düzenlemeleri yayımlandığında, hangi vatandaşların hangi şartlarla yararlanabileceği daha açık biçimde ortaya çıkacak.

Uygulamanın ayrıntıları için gözler Meclis’te

Sigara satışında elektronik yaş doğrulaması, kimlik bilgilerinin kullanımı ve kişisel verilerin korunması başlıkları, hazırlanmakta olan kanun taslağının önemli konuları arasında bulunuyor. Bakanlığın açıkladığı takvim doğrultusunda teklifin Meclis’e sunulması beklenirken, QR kod kullanımının zorunlu olup olmayacağı ve sistemin teknik ayrıntıları henüz kesinleşmiş değil.

Bu nedenle sigara satışında yeni bir dönemin başlayacağına ilişkin değerlendirmelerde, hazırlık aşamasındaki düzenlemelerle yürürlüğe girmiş kuralların birbirine karıştırılmaması gerekiyor. Kesin uygulama koşulları, yasal süreç tamamlanıp ilgili hükümler açıklandığında belli olacak.