F-35’LER YENİDEN GÜNDEMDE! TÜRKİYE’YE VERİLECEK UÇAKLARIN FİYATI VE TÜM ÖZELLİKLERİ

Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi’nin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleşen temaslar, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına dönüş ihtimalini yeniden gündemin en sıcak başlıklarından biri haline getirdi. Henüz resmi bir satış kararı bulunmasa da, kamuoyunda konuşulan olası paket ve F-35’in teknik özellikleri yeniden merak konusu oldu. Peki F-35 savaş uçağı ne kadar güçlü, fiyatı ne kadar ve Türkiye’ye verilmesi beklenen uçaklar hangi kabiliyetlere sahip?

F-35 TARTIŞMASI YENİDEN GÜNDEMDE

Ankara’da gerçekleştirilen NATO Liderler Zirvesi sonrasında Türkiye ile ABD arasındaki savunma diplomasisi yeniden hareket kazandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan görüşmede F-35 savaş uçaklarının da gündeme geldiği yönündeki değerlendirmeler dikkat çekti. Türkiye’nin uzun yıllardır bekleyen F-35 programına yeniden dahil olabileceği yönündeki iddialar uluslararası basında da geniş yer buldu. Ancak şu ana kadar iki ülkeden de satışın kesinleştiğine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Sürecin diplomatik ve hukuki boyutları ise yakından takip ediliyor.

SATIŞ HENÜZ RESMİLEŞMEDİ

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Türkiye’nin talebinin ilk etapta 5 adet F-35A savaş uçağını kapsadığı öne sürülüyor. Ancak bu paketin onaylanması için yalnızca Beyaz Saray’ın olumlu yaklaşımı yeterli olmuyor. Satışın gerçekleşebilmesi adına ABD Kongresi’nin onayı ve daha önce kriz konusu olan S-400 meselesine ilişkin hukuki sürecin de sonuçlanması gerekiyor. Bu nedenle süreç halen müzakere aşamasında bulunuyor. Nihai kararın önümüzdeki dönemde netleşmesi bekleniyor.

F-35 NEDEN DÜNYANIN EN GELİŞMİŞ SAVAŞ UÇAKLARINDAN BİRİ?

F-35 Lightning II, beşinci nesil çok amaçlı savaş uçağı olarak geliştirildi. Hem hava üstünlüğü hem de kara hedeflerine yönelik operasyonlarda görev yapabiliyor. Tek pilot ve tek motorlu yapısıyla yüksek manevra kabiliyeti sunuyor. Keşif, elektronik harp, taktik taarruz ve savunma görevlerini aynı platformda yerine getirebiliyor. Çok yönlü yapısı nedeniyle dünyanın en gelişmiş savaş uçakları arasında gösteriliyor.

RADARLARA YAKALANMASI ÇOK ZOR

F-35’in en dikkat çeken özelliklerinden biri düşük görünürlük teknolojisi yani “stealth” kabiliyeti. Uçağın özel gövde tasarımı ve radar emici kaplamaları sayesinde radar izinin önemli ölçüde azaltıldığı belirtiliyor. Bu teknoloji sayesinde düşman hava savunma sistemleri tarafından tespit edilmesi oldukça zorlaşıyor. Böylece operasyon sırasında sürpriz avantajı elde edilebiliyor. Bu özellik modern hava savaşlarında büyük önem taşıyor.

360 DERECE GÖRÜŞ SİSTEMİ

F-35’te bulunan DAS (Distributed Aperture System) sistemi pilota adeta uçağın dışını görme imkânı sunuyor. Gövdeye yerleştirilen gelişmiş kameralar sayesinde pilot 360 derecelik görüntü elde edebiliyor. Bu sistem yaklaşan tehditleri çok daha erken tespit edebiliyor. Gece ve gündüz yüksek farkındalık sağlayan teknoloji pilotun karar verme sürecini hızlandırıyor. Bu da operasyonel başarı oranını artırıyor.

TÜM SİLAH SİSTEMLERİYLE HABERLEŞEBİLİYOR

F-35, Link-16 ve MADL veri bağlantı sistemleri sayesinde yalnızca kendi sensörlerini kullanmıyor. Aynı zamanda diğer F-35 uçakları, hava savunma sistemleri ve dost unsurlarla anlık veri paylaşımı yapabiliyor. Böylece savaş alanındaki tüm unsurlar ortak bir bilgi ağı üzerinden hareket ediyor. Bu durum koordinasyonu önemli ölçüde artırıyor. Modern ağ merkezli harp anlayışının en önemli örneklerinden biri olarak gösteriliyor.

SENSÖR FÜZYONU İLE TEK EKRANDA TÜM BİLGİLER

F-35’in en gelişmiş teknolojilerinden biri de sensör füzyonu sistemi olarak öne çıkıyor. Radar, elektro-optik hedefleme sistemi (EOTS), DAS ve diğer sensörlerden gelen veriler tek merkezde birleştiriliyor. Pilot tüm bilgileri tek ekranda değerlendirebiliyor. Böylece dost ve düşman unsurlar daha hızlı ayırt ediliyor. Operasyon sırasında hata payı önemli ölçüde azaltılıyor.

ÜÇ FARKLI VERSİYONU BULUNUYOR

F-35 ailesi üç farklı modelden oluşuyor. F-35A klasik pistlerden kalkış ve iniş yapabilen hava kuvvetleri versiyonu olarak görev yapıyor. F-35B kısa pistlerden kalkabiliyor ve dikey iniş gerçekleştirebiliyor. F-35C ise uçak gemilerinde kullanılmak üzere geliştirildi. Her model farklı operasyon ihtiyaçlarına göre tasarlanmış durumda.

MENZİLİ VE PERFORMANSI DİKKAT ÇEKİYOR

F-35A modeli yaklaşık 2 bin 200 kilometre menzile sahip bulunuyor. F-35B’nin menzili yaklaşık bin 667 kilometre olurken, F-35C ise 2 bin 593 kilometreye kadar görev yapabiliyor. Saatte yaklaşık bin 932 kilometre hıza ulaşabilen savaş uçağı 60 bin feet irtifaya çıkabiliyor. Maksimum kalkış ağırlığı ise 31,8 ton seviyesine ulaşıyor. Bu performansıyla uzun menzilli operasyonlarda etkin görev üstlenebiliyor.

GENİŞ SİLAH YELPAZESİNE SAHİP

F-35 yalnızca hava üstünlüğü sağlamıyor. Havadan havaya füzeler, hassas güdümlü havadan karaya mühimmatlar ve gemisavar füzeleri taşıyabiliyor. İhtiyaca göre farklı görev yükleriyle donatılabiliyor. İç silah istasyonları sayesinde düşük görünürlük özelliğini koruyarak görev yapabiliyor. Gerektiğinde dış istasyonlara ek mühimmat da yüklenebiliyor.

FİYATI NE KADAR?

F-35A’nın birim maliyeti üretim partisine, donanım paketine, eğitim, bakım, yedek parça ve lojistik destek unsurlarına göre değişiklik gösteriyor. Son yıllardaki uluslararası sözleşmelerde yalnızca uçağın “flyaway” (çıplak uçak) maliyeti yaklaşık 80-100 milyon dolar bandında açıklanırken, eğitim, mühimmat, bakım altyapısı ve yedek parçaları içeren paket alımlarda toplam maliyet çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor. Türkiye için konuşulan olası paketin resmi fiyatı ise henüz açıklanmış değil.

TÜRKİYE İÇİN SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil olup olmayacağı önümüzdeki dönemde yapılacak diplomatik görüşmelerle netlik kazanacak. Satışın gerçekleşebilmesi için ABD Kongresi’nin onayı, mevcut yasal süreçler ve iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin yeni çerçevesi belirleyici olacak. Şimdilik resmi bir anlaşma bulunmasa da, NATO Zirvesi sonrasında başlayan diplomatik trafik F-35 konusunu yeniden uluslararası gündemin üst sıralarına taşıdı. Gözler bundan sonraki resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.