Ev Kadınlarına emeklilik hakkı

Evde karşılıksız çalışan kadınların ve bakım verenlerin sosyal güvenceye kavuşmasını amaçlayan kapsamlı kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Düzenleme yasalaşırsa ev içindeki bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresine dahil edilmesinden emeklilik primlerinin Hazine tarafından karşılanmasına kadar çok sayıda yeni hak gündeme gelecek. Geçmişte sigortasız geçirilen ev emeği yıllarının borçlanılması, genel sağlık sigortasından yararlanılması ve ev hizmetlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamına alınması da teklifin dikkat çeken başlıkları arasında bulunuyor. Düzenleme ayrıca belediyelere kreş, yaşlı bakımevi ve geçici bakım hizmetleri konusunda yeni görevler verilmesini öngörüyor. Ancak teklif henüz yasalaşmadığı için maddelerde yer alan hakların hiçbiri şu aşamada uygulanmaya başlamış değil.

TEKLİF MECLİS KOMİSYONUNDA: HENÜZ YASALAŞMADI

“Ev Emekçileri, Bakım Verenler, Ev İşçileri, Bakım Hakkı ve Kamusal Bakım Hizmetleri Hakkında Kanun Teklifi” 6 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Meclis kayıtlarında 2/3798 esas numarasıyla yer alan teklifin ilk imza sahibi DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp oldu. Düzenlemenin esas görüşme adresi Plan ve Bütçe Komisyonu olarak belirlenirken İçişleri, Kadın Erkek Fırsat Eşitliği ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler komisyonlarına da tali olarak gönderildi. Teklifin TBMM’deki güncel statüsü “komisyonda” olarak görülüyor. Dolayısıyla düzenlemelerin hayata geçebilmesi için komisyon ve Genel Kurul sürecinin tamamlanarak kanunlaşması gerekiyor.

MADDE 5: EVDEKİ KARŞILIKSIZ EMEK EMEKLİLİĞE SAYILACAK

Teklifin 5. maddesi, ev içerisinde ücret alınmadan gerçekleştirilen bakım ve ev işlerinin sosyal güvenlik açısından tanınmasını amaçlıyor. Düzenleme yasalaşırsa çocuk, yaşlı, hasta veya bakıma ihtiyaç duyan aile bireyleri için harcanan emeğin sigortalılık sistemi içerisinde değerlendirilmesinin önü açılacak. Temizlik, bakım ve benzeri ev içi faaliyetlerin yalnızca aile içindeki bir sorumluluk olarak görülmemesi hedefleniyor. Böylece yıllarca herhangi bir iş yerinde sigortalı çalışmamış ancak ev içerisinde sürekli emek vermiş kişilerin bu sürelerinin emeklilik hesabında dikkate alınabilmesi öngörülüyor. Teklifin en kapsamlı değişikliklerinden birini evdeki karşılıksız emeğin sosyal güvenlik sisteminde görünür hale getirilmesi oluşturuyor.

MADDE 6, 7 VE 8: BAKIM VERENLERE DESTEK VE 30 GÜNLÜK DİNLENME HAKKI

Teklifin 6. maddesinde evinde hasta veya yaşlı bir kişinin bakımını üstlenenlere ücretsiz psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık verilmesi öngörülüyor. 7. madde ise sürekli bakım sorumluluğu taşıyan kişilerin belirli dönemlerde bu görevden uzaklaşabilmesini sağlayacak geçici bakım sisteminin kurulmasını amaçlıyor. “Mola bakımı” olarak tanımlanan bu uygulama sırasında kişinin aldığı maaş veya sosyal yardımın kesilmemesi planlanıyor. 8. maddeyle sürekli bakım veren kişilere yılda en az 30 günlük geçici bakım ve dinlenme imkânı sağlanması öngörülüyor. Böylece bakım sorumluluğunun tamamen ailedeki tek bir kişinin üzerine bırakılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

MADDE 14: İŞ GÖREMEZ HALE GELEN EV EMEKÇİSİNE MALULLÜK AYLIĞI

Teklifin 14. maddesi ev emekçisinin çalışma gücünü kaybetmesi halinde malullük aylığı bağlanmasına yönelik düzenleme içeriyor. Buna göre sakatlanan veya iş göremez duruma gelen ev emekçisinin belirlenen şartları taşıması halinde aylık bağlama oranının yüzde 70 olarak uygulanması öngörülüyor. Kişinin günlük yaşamını sürdürebilmek için başka birinin sürekli bakımına ihtiyaç duyması durumunda bu oranın yüzde 80’e çıkarılması teklif ediliyor. Böylece ev içerisinde karşılıksız çalışan kişilerin de çalışma gücü kaybına karşı sosyal güvenceye sahip olması amaçlanıyor. Düzenleme yasalaşırsa ev emeği yalnızca emeklilik bakımından değil malullük güvencesi açısından da sosyal güvenlik sistemine dahil edilmiş olacak.

MADDE 15: YAŞLILIK AYLIĞINDA YÜZDE 90’A KADAR ORAN

Yaşlılık aylığına ilişkin dikkat çeken düzenleme teklifin 15. maddesinde yer alıyor. Teklifte kadınlarda 55, erkeklerde ise 60 yaşından sonra geçen çalışma sürelerinin aylık hesabında daha yüksek oranda değerlendirilmesi öngörülüyor. Bu yaşlardan sonra çalışılan her yılın emekli aylığı bağlama oranını artırması planlanıyor. Teklifte söz konusu oranın belirlenen koşullarda yüzde 90’a kadar çıkabilmesine imkân tanınması hedefleniyor. Böylece ileri yaşlarda çalışmaya veya bakım emeği vermeye devam edenlerin emeklilik gelirlerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

MADDE 17: EMEKLİLİK VE SAĞLIK PRİMLERİNİ HAZİNE ÖDEYECEK

Milyonlarca ev kadını açısından teklifin en dikkat çekici bölümlerinden biri 17. madde olarak öne çıkıyor. Düzenleme yasalaşırsa kapsama giren ev emekçilerinin emeklilik ve sağlık sigortası primlerinin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. Böylece herhangi bir işverene bağlı çalışmayan ve düzenli geliri bulunmayan kişilerin sigorta primlerini kendi cebinden ödeme zorunluluğunun kaldırılması hedefleniyor. Daha yüksek emekli aylığı isteyen kişilere ise kendi imkânlarıyla ek prim ödeme seçeneği verilmesi planlanıyor. Bu madde mevcut haliyle yasalaşırsa ev kadınlarının sosyal güvenlik sistemine katılımında mali yükün önemli bölümünü devlet üstlenecek.

MADDE 18: GEÇMİŞTEKİ SİGORTASIZ YILLARA BORÇLANMA KAPISI

Teklif yalnızca düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarihten sonraki dönemleri kapsamıyor. 18. maddeyle geçmiş yıllarda evde karşılıksız çalışılmış ancak herhangi bir sigorta primi yatırılmamış sürelerin borçlanılabilmesi öngörülüyor. Belirlenecek şartların sağlanması halinde bu süreler için ödeme yapılarak emeklilik hesabına gün kazandırılabilecek. Böylece uzun yıllar ev işleri veya bakım nedeniyle çalışma hayatının dışında kalan kişilerin geçmiş dönemleri tamamen kayıp süre olmaktan çıkarılabilecek. Borçlanmanın kapsamı, ödeme yöntemi ve uygulanacak şartların ise teklifin yasalaşması ve uygulama esaslarının belirlenmesiyle kesinleşmesi gerekecek.

MADDE 19: EV EMEKÇİLERİNE VE AİLELERİNE SAĞLIK GÜVENCESİ

Teklifin 19. maddesi doğrudan genel sağlık sigortasına ilişkin önemli bir değişiklik öngörüyor. Düzenlemeye göre kapsama alınan ev emekçilerinin prim ödemeden genel sağlık sigortasından yararlanabilmesi hedefleniyor. Sağlık güvencesinin yalnızca ev emekçisiyle sınırlı kalmaması ve şartları sağlayan aile bireylerinin de sistemden faydalanabilmesi planlanıyor. Böylece sigortalı bir işe sahip olmadığı için sağlık hizmetlerine erişimde sorun yaşayan kişilerin doğrudan sosyal güvenceye kavuşması amaçlanıyor. Madde yasalaşırsa sağlık hakkı ev içindeki karşılıksız emeğin tanınmasının temel parçalarından biri haline gelecek.

MADDE 20, 22, 23 VE 24: EV İŞÇİLERİNE İŞ KANUNU GÜVENCESİ

Teklifin 20. maddesi ücret karşılığında başka kişilerin evlerinde temizlik, bakım veya benzeri hizmetlerde çalışanları İş Kanunu kapsamına almayı hedefliyor. Böylece kıdem tazminatı, yıllık izin ve çalışma hayatından kaynaklanan diğer temel hakların ev işçileri için de uygulanmasının önü açılacak. 22. maddeyle 30 günden uzun süren ev hizmetlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılması zorunlu hale getirilmek istenirken, 23. maddede mobbing, ayrımcılık, şiddet ve tacize karşı açık koruma hükümleri öngörülüyor. 24. madde ise pencere silme sırasında yüksekten düşme veya temizlik maddelerinden kaynaklanan kimyasal tehlikeler gibi risklere karşı gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasını işverene yüklemeyi amaçlıyor. Böylece ev hizmetlerinin kayıt dışı ve hukuki güvenceden uzak bir çalışma alanı olmaktan çıkarılması hedefleniyor.

MADDE 31: EVDE BAKIM YARDIMINDA YALNIZCA GELİR DEĞİL BAKIM YÜKÜ DE DİKKATE ALINACAK

Teklifin 31. maddesinde evde bakım yardımının belirlenme yöntemine ilişkin değişiklik yapılması öngörülüyor. Düzenleme yasalaşırsa yardım değerlendirmesinde yalnızca haneye giren toplam gelir belirleyici olmayacak. Bakım verilen kişinin durumu ve bakım sorumluluğunun ağırlığının da değerlendirme kriterleri arasına alınması planlanıyor. Aynı zamanda bakımı fiilen üstlenen kişinin sosyal güvenlik priminin Hazine tarafından karşılanması öngörülüyor. Böylece bakım nedeniyle çalışma hayatından uzaklaşmak zorunda kalan kişilerin emeklilik hakkını tamamen kaybetmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

MADDE 32, 33 VE 34: İŞ KANUNUNDA İSTİSNA KALKACAK, BELEDİYELERE YENİ GÖREVLER

Teklifin 32. maddesi İş Kanunu’nun ev hizmetleriyle ilgili mevcut istisnasını kaldırmayı amaçlıyor. Mevcut düzenlemede ev hizmetlerinin İş Kanunu kapsamı dışında tutulmasına dayanak oluşturan 4/e hükmünün kaldırılması teklif ediliyor. 33. ve 34. maddelerde ise büyükşehir ve ilçe belediyelerinin bakım hizmetlerindeki sorumluluğunun genişletilmesi planlanıyor. Belediyelere kreşlerin yanı sıra yaşlı bakım merkezleri ve bakım veren kişilerin geçici olarak yararlanabileceği “mola evleri” oluşturma görevi verilmesi öngörülüyor. Böylece bakım hizmetlerinin yalnızca aile içinde çözülmesi gereken bir mesele olmaktan çıkarılarak yerel yönetimlerin de sorumluluk üstlendiği kamusal bir sisteme dönüştürülmesi hedefleniyor.

MADDE 35 VE 36: EV EMEKÇİLERİ İÇİN 4/B SİGORTASI VE GEÇMİŞE DÖNÜK BORÇLANMA

Teklifin sosyal güvenlik sistemindeki en köklü değişikliklerinden biri 35. ve 36. maddelerde yer alıyor. Düzenlemeyle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndaki mevcut istisnaların değiştirilmesi ve ev emekçilerinin sosyal güvenlik kapsamına alınması öngörülüyor. Kapsama giren ev emekçilerinin 4/b, yani Bağ-Kur statüsünde sigortalı sayılması ve primlerinin devlet tarafından karşılanması teklif ediliyor. Düzenleme ayrıca geçmiş yıllardaki ev emeği süreleri için borçlanma imkânının sosyal güvenlik mevzuatına eklenmesini amaçlıyor. Bu maddeler yasalaşırsa sigortasız geçirilen uzun yılların emeklilik hesabına dahil edilmesini sağlayabilecek yeni bir sistem kurulmuş olacak.

MİLYONLARCA KİŞİYİ İLGİLENDİRİYOR AMA KARAR HENÜZ ÇIKMADI

40 maddelik teklif ev kadınlarından ücretli ev işçilerine, hasta ve yaşlı bakımını üstlenenlerden belediyelere kadar oldukça geniş bir alanı kapsıyor. Teklifte primlerin Hazine tarafından ödenmesi, geçmiş yılların borçlanılması, ücretsiz sağlık güvencesi, malullük aylığı ve bakım hizmetlerinin kamu tarafından desteklenmesi gibi önemli değişiklikler bulunuyor. Ancak kamuoyunda “ev kadınlarına emeklilik çıktı” şeklinde değerlendirilmesine yol açabilecek ifadeler şu aşamada gerçeği yansıtmıyor çünkü düzenleme henüz kanunlaşmadı. TBMM kayıtlarına göre teklif Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunuyor ve yasama süreci devam ediyor. Teklifin yürürlüğe girebilmesi için Meclis sürecinden geçerek kabul edilmesi ve kanunlaşması gerekiyor.