Türkiye’nin yeniden F-35 savaş uçağı programına katılma ihtimaliyle ilgili ABD’den dikkat çeken bir açıklama geldi. Washington yönetiminin Kongre’ye ilettiği resmi değerlendirmede, S-400 hava savunma sistemi nedeniyle Türkiye’nin mevcut yasal koşulları henüz karşılamadığı belirtildi. Açıklama, iki ülke arasında uzun süredir devam eden F-35 krizinin kısa vadede çözüme kavuşmasının zor olduğunu ortaya koydu.

KONGRE’YE GÖNDERİLEN MEKTUP GÜNDEM OLDU

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye iletilen son değerlendirme, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerini yeniden gündemin ilk sırasına taşıdı. Mektupta, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil olabilmesi için Amerikan yasalarının öngördüğü şartların henüz oluşmadığı ifade edildi. Değerlendirmede özellikle S-400 hava savunma sistemlerinin mevcut durumuna dikkat çekildi. Böylece Washington yönetimi, bugüne kadar dile getirdiği resmi tutumunu değiştirmediğini bir kez daha ortaya koymuş oldu. Açıklama, Ankara-Washington hattındaki diplomatik görüşmeler sürerken geldi.

S-400 KRİZİ MASADAN KALKMIŞ DEĞİL

ABD tarafı, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini F-35 programı açısından güvenlik riski olarak değerlendirmeyi sürdürüyor. Washington’a göre bu sistemlerin Türkiye’nin envanterinde bulunması, programa yeniden katılımın önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor. Bu nedenle teknik ya da siyasi temasların tek başına yeterli olmayacağı belirtiliyor. Sürecin ilerleyebilmesi için Amerikan hukukunda yer alan şartların karşılanması gerektiği vurgulanıyor. Mektubun en dikkat çeken bölümü de bu değerlendirme oldu.

ABD YASAL SÜRECE DİKKAT ÇEKTİ

Washington yönetimi, F-35 konusunda yalnızca siyasi iradenin değil, yürürlükteki Amerikan yasalarının da belirleyici olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle yönetimin tek taraflı bir kararla Türkiye’yi yeniden programa dahil etmesi mümkün görünmüyor. Kongre’nin denetim mekanizması ve mevcut yasal düzenlemeler sürecin temel belirleyicileri arasında yer alıyor. Bu durum, diplomatik görüşmeler olumlu ilerlese bile hukuki sürecin tamamlanmasını zorunlu kılıyor. Dolayısıyla karar yalnızca Beyaz Saray’ın inisiyatifinde bulunmuyor.

ANKARA DİPLOMATİK TEMASLARINI SÜRDÜRÜYOR

Türkiye ise F-35 programındaki haklarının korunması gerektiğini savunmaya devam ediyor. Ankara, daha önce programa önemli mali katkı sağladığını ve üretim zincirinde aktif rol üstlendiğini birçok kez dile getirdi. Türk yetkililer, müttefiklik ilişkileri çerçevesinde sorunun diyalog yoluyla çözülebileceğini ifade ediyor. İki ülke arasında savunma alanındaki temaslar farklı başlıklarda devam ederken F-35 konusu da görüşmelerin önemli gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. Ancak mevcut tablo, kısa vadede somut bir ilerleme beklentisini zayıflatıyor.

TRUMP’IN AÇIKLAMALARI TARTIŞILMIŞTI

Son dönemde ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye ile savunma alanında yeni bir sayfa açılabileceğine yönelik açıklamaları dikkat çekmişti. Bu sözler, F-35 programına dönüş ihtimalinin yeniden değerlendirildiği yorumlarına neden olmuştu. Ancak Kongre’ye gönderilen son mektup, mevcut hukuki engellerin devam ettiğini ortaya koydu. Böylece siyasi mesajlarla resmi hukuki değerlendirme arasında önemli bir fark olduğu görüldü. Sürecin nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki dönemde yapılacak görüşmelere bağlı olacak.

KONGRE’NİN TUTUMU BELİRLEYİCİ OLACAK

ABD’de F-35 konusunda son söz yalnızca yönetim tarafından verilmiyor. Kongre’nin konuya ilişkin yaklaşımı da sürecin yönünü belirliyor. Bazı Kongre üyeleri, S-400 sorunu çözülmeden Türkiye’nin programa dönmesine sıcak bakmıyor. Bu nedenle ilerleyen süreçte yapılacak değerlendirmeler büyük önem taşıyor. Olası bir değişiklik için hem siyasi hem de hukuki zeminin oluşması gerekiyor.

F-35 DOSYASI İKİ ÜLKE İLİŞKİLERİNİN EN KRİTİK BAŞLIKLARINDAN BİRİ

Türkiye ile ABD arasında son yıllarda yaşanan en önemli savunma anlaşmazlıklarından biri F-35 programı oldu. Taraflar zaman zaman olumlu mesajlar verse de henüz kalıcı bir çözüm ortaya çıkmadı. Son mektup da Washington’ın mevcut pozisyonunu koruduğunu gösterdi. Diplomatik temasların sürmesi ise sürecin tamamen sona ermediğine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde yapılacak görüşmelerin sonucu yakından takip edilecek.

TÜRKİYE’NİN ALTERNATİF PLANLARI DEVAM EDİYOR

F-35 sürecindeki belirsizlik devam ederken Türkiye savunma sanayisindeki alternatif projelerini de sürdürüyor. Yerli savaş uçağı KAAN’ın geliştirme çalışmaları devam ederken mevcut hava gücünün modernizasyonu için de farklı projeler yürütülüyor. Böylece Türkiye, tek bir platforma bağlı kalmadan hava kuvvetlerini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak F-35’in sahip olduğu teknolojik özellikler nedeniyle programın stratejik önemi devam ediyor. Bu nedenle Ankara, diplomatik çözüm arayışını da sürdürüyor.

SÜREÇ HENÜZ KAPANMIŞ DEĞİL

ABD’nin Kongre’ye gönderdiği son değerlendirme, Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimalinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Ancak mevcut şartlarda Washington’ın pozisyonunda bir değişiklik bulunmadığını açık şekilde ortaya koyuyor. Taraflar arasındaki görüşmeler devam ederken gözler bundan sonraki diplomatik temaslara çevrilmiş durumda. Özellikle S-400 konusunda atılabilecek olası adımlar sürecin yönünü belirleyebilir. Nihai karar ise hem siyasi hem de hukuki gelişmelere bağlı olacak.

ABD’nin Kongre’ye gönderdiği son mektup, F-35 dosyasında mevcut politikanın değişmediğini gösterdi. Washington, Türkiye’nin programa yeniden katılabilmesi için gerekli yasal şartların henüz oluşmadığını savunurken, Ankara ise diplomatik çözüm arayışını sürdürüyor. Önümüzdeki dönemde iki ülke arasında yapılacak temaslar yalnızca F-35 programını değil, savunma alanındaki genel iş birliğinin geleceğini de doğrudan etkileyecek.