Barack Türkiye’den jetler havalanabilirdi

ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail’in Suriye’deki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne düzenlediği saldırının Türkiye ile İsrail arasında doğrudan askeri gerilim yaratabilecek kadar tehlikeli bir noktaya ulaştığını açıkladı. Barrack’a göre saldırı öncesinde Türkiye’ye İsrail savaş uçaklarının amacı ve hedefi konusunda herhangi bir bilgi verilmedi. Ankara’nın kuzeye doğru ilerleyen İsrail uçaklarını kendisine yönelik bir tehdit olarak değerlendirmesi halinde Türk savaş uçaklarının havalanabileceğini belirten Barrack, böyle bir gelişmenin kontrol edilmesi güç bir askeri karşılaşmaya dönüşebileceğine dikkat çekti. ABD’li diplomat, İsrail’in saldırıya gerekçe gösterdiği Türk askeri varlığına ilişkin bilgilerin de Washington tarafından doğrulanmadığını söyledi. Yaşananların ardından ABD, Türkiye, İsrail ve Suriye arasında benzer krizlerin tekrarını önleyecek yeni bir askeri iletişim mekanizması kurulması için harekete geçti.

İSRAİL, SURİYE’DEKİ HAVA ÜSSÜNÜ 8 KEZ VURDU

İsrail savaş uçakları 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeybatısında bulunan Ebu Zuhur Hava Üssü’nü hedef aldı. Suriye tarafından yapılan açıklamalara göre pist ve hangarların bulunduğu bölgeye sekiz hava saldırısı düzenlendi. Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki üste saldırı sonucunda can kaybı yaşanmadığı bildirildi. İsrail yönetimi daha sonra saldırının Türkiye’nin bölgede askeri bir yapılanma oluşturmasını engellemek amacıyla gerçekleştirildiğini savundu. Türkiye ise İsrail’in ileri sürdüğü askeri konuşlanma iddialarını kabul etmedi.

BARRACK: ABD İDDİAYI KONTROL ETTİ, DOĞRULANMADI

Barrack’ın açıklamasına göre İsrail, saldırıdan önce Washington’a Türkiye’nin Ebu Zuhur Üssü’ne askeri unsur veya ekipman taşıdığı yönünde istihbarat ulaştırdı. ABD yönetimi bunun üzerine kendi istihbarat birimleri aracılığıyla söz konusu bilgiyi araştırdı. Barrack, yapılan kontroller sonucunda bölgede İsrail’in ileri sürdüğü şekilde bir Türk askeri konuşlanmasının tespit edilmediğini söyledi. Türkiye de aynı şekilde saldırı sırasında üste Türk askeri bulunmadığını açıkladı. Böylece İsrail’in saldırısının temel gerekçelerinden biri olarak gösterdiği istihbaratın doğruluğu ciddi biçimde tartışmaya açıldı.

TÜRKİYE SALDIRIDAN ÖNCEDEN HABERDAR EDİLMEDİ

Krizin en kritik noktalarından biri İsrail’in saldırı öncesinde Ankara’ya bilgi vermemesi oldu. Barrack, yalnızca Türkiye’nin değil ABD’nin de operasyonun yapılacağı konusunda önceden bilgilendirilmediğini açıkladı. Türk askeri unsurları İsrail uçaklarının Türkiye sınırına yakın bir bölgeye doğru ilerlediğini görürken uçakların gerçek hedefini bilmiyordu. Barrack’a göre bu belirsizlik Ankara’nın kendi güvenliğine yönelik bir saldırı başladığını düşünmesine yol açabilirdi. Böyle bir değerlendirme yapılması halinde Türk savaş uçaklarının İsrail uçaklarına karşı havalandırılması ihtimali bulunuyordu.

BARRACK: DOĞRUDAN ASKERİ ÇATIŞMAYA DÖNÜŞEBİLİRDİ

Barrack, yaşanan olayın sıradan bir diplomatik gerilimden çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurguladı. İsrail uçaklarının hedefinin bilinmemesi nedeniyle Türk hava kuvvetlerinin müdahale seçeneğini değerlendirebileceğini belirtti. Böyle bir durumda iki ülkenin savaş uçaklarının Suriye hava sahasında karşı karşıya gelme riski ortaya çıkacaktı. ABD’li diplomat, olayın Türkiye ile İsrail arasında doğrudan askeri çatışmaya dönüşebilecek gerçek bir tırmanma tehlikesi yarattığını söyledi. Krizin herhangi bir can kaybı veya askeri karşılaşma yaşanmadan sona ermesi ise bölgedeki daha büyük bir gerilimin önüne geçti.

SALDIRIDAN GÜNLER ÖNCE MOSSAD İLE SURİYE ARASINDA TEMAS

İsrail saldırısından önce Şam ile Tel Aviv arasında diplomatik kanalların tamamen kapalı olmadığı da ortaya çıktı. Reuters’ın ulaştığı bilgilere göre Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani 14 Ağustos’ta telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede Türkiye’nin Suriye’deki askeri faaliyetleri ve İsrail’in bu konudaki güvenlik kaygıları ele alındı. Bu temas, Ebu Zuhur Üssü’nün vurulmasından yalnızca birkaç gün önce gerçekleşti. Diplomatik temasın ardından hava saldırısının yapılması, taraflar arasındaki iletişim mekanizmasının krizi önlemekte yetersiz kaldığını gösterdi.

KİLİT SORU: İSTİHBARAT HATASI MI, İLETİŞİM KOPUKLUĞU MU?

Barrack, İsrail’in neden saldırı kararı aldığı konusunda kesin bir sonuca sahip olmadığını belirtirken farklı ihtimaller üzerinde durdu. Bunlardan biri İsrail makamlarının ellerindeki istihbaratı yanlış değerlendirmiş olması olarak öne çıktı. Bir diğer ihtimal ise İsrail ordusu, istihbarat birimleri ve siyasi yönetim arasında ciddi bir iletişim sorunu yaşanmasıydı. Barrack ayrıca Türkiye’ye yönelik bir siyasi mesaj verme veya Ankara’yı tepki göstermeye zorlama ihtimalinin de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ancak bu ihtimallerin hiçbiri şu aşamada saldırının kesin nedeni olarak doğrulanmış değil.

İSRAİL “TÜRKİYE ÜSSE YERLEŞECEKTİ” SAVUNMASI YAPTI

İsrail yönetimi saldırının ardından Ebu Zuhur Üssü’nde Türkiye’ye ait askeri unsurların konuşlandırılmasının planlandığını ileri sürdü. Başbakan Binyamin Netanyahu yönetimi böyle bir gelişmenin İsrail açısından kabul edilemez bir güvenlik tehdidi oluşturacağını savundu. Ankara ise İsrail’in bu iddialarını reddederek saldırının Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün ihlali olduğunu açıkladı. Suriye yönetimi de bölgede kalıcı bir Türk askeri üssü kurulması yönünde İsrail’in ileri sürdüğü planın bulunmadığını bildirdi. Tarafların birbirinden tamamen farklı açıklamaları saldırının gerekçesine ilişkin tartışmayı daha da büyüttü.

ABD YENİ BİR KRİZİ ÖNLEMEK İÇİN DEVREDE

Washington yönetimi yaşananların ardından Türkiye, İsrail ve Suriye arasında doğrudan askeri sürtüşmeyi engelleyecek bir iletişim sistemi kurulmasını gündemine aldı. Barrack, tarafların askeri hareketlilik konusunda birbirlerini hızlı biçimde bilgilendirebileceği sürekli bir koordinasyon mekanizmasına ihtiyaç olduğunu söyledi. Planlanan sistemin yanlış anlaşılmalar nedeniyle savaş uçaklarının karşı karşıya gelmesini önlemesi hedefleniyor. Türkiye’nin bu yapıya doğrudan veya dolaylı biçimde katılabileceği belirtilirken görüşmelerin sürdüğü açıklandı. Suriye’deki son saldırı ise bölgede tek bir yanlış istihbarat veya iletişim kopukluğunun Türkiye ile İsrail arasında doğrudan askeri krize dönüşebileceğini ortaya koydu.