TÜRKİYE’de YENİ DÖNEM: SURİYELİLERE SAĞLIK HİZMETİ ÜCRETLİ OLUYOR

Türkiye, Suriyelilerin ülkelerine dönüşünü hızlandırmak amacıyla kapsamlı bir yol haritasını uygulamaya alıyor. Üç aşamalı planın ilk adımıyla birlikte, 1 Ocak 2026’dan itibaren Suriyelilere verilen ücretsiz sağlık hizmeti sona erecek. Resmi Gazete’de yayımlandı. İkamet izni şartları zorlaşacak, dönüşü kabul edenlere ise uluslararası fonlardan destek sağlanacak.

Suriye’de Beşar Esad rejiminin çökmesi ve yeni yönetimin kontrolü büyük ölçüde sağlamasının ardından Türkiye’den Suriye’ye ciddi bir geri dönüş dalgası bekleniyordu. Ancak geçen süreye rağmen dönüş sayılarının beklentilerin altında kalması üzerine Ankara harekete geçti. Türkiye, Suriyelilerin gönüllü ve kalıcı dönüşünü hızlandırmak amacıyla üç aşamalı kapsamlı bir planı devreye sokuyor.

Planın ilk ve en kritik adımı sağlık alanında atılıyor. Sabah gazetesinde yer alan habere göre, bugüne kadar geçici koruma kapsamındaki Suriyelilere ücretsiz sunulan sağlık hizmetleri 1 Ocak 2026 itibarıyla sona erecek. Bu tarihten sonra Suriyeliler, Türkiye’deki diğer sigortalılar gibi sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) katkı payı ödemek zorunda olacak. Katkı payını ödemeyenlere sağlık hizmeti verilmeyecek.

İkinci aşamada ise geçici koruma statüsünün kademeli olarak kaldırılması gündeme gelecek. Avrupa ülkeleri, Suriye’deki yönetim değişikliğinin ardından Suriyelilerin geçici koruma statüsünü hızla sonlandırırken, Türkiye bugüne kadar bu konuda daha temkinli bir politika izledi. Ancak Suriye’de hayatın normale dönmeye başlamasıyla birlikte Türkiye’de de geçici koruma uygulamasının sona erdirilmesi planlanıyor.

Üçüncü aşamada ise dönüşü teşvik edici adımlar atılacak. Türkiye bütçesinden herhangi bir harcama yapılmadan, Birleşmiş Milletler tarafından oluşturulan uluslararası fonlar devreye sokulacak. Geri dönmeyi kabul eden Suriyelilere, bulundukları koşullara göre değişen miktarlarda maddi destek sağlanması hedefleniyor.

Sağlıkta ücretsiz dönem resmen kapanıyor
1 Ocak 2026 itibarıyla Suriyelilere tanınan ücretsiz sağlık hizmeti tamamen sona eriyor. Yeni uygulamayla Suriyeliler, Türkiye’deki diğer yabancılar gibi SGK kapsamında katkı payı ödeyerek sağlık hizmeti alabilecek. Ödeme yapılmadığı takdirde sistem otomatik olarak hizmeti kapatacak.

Katkı payı zorunluluğu fiilen caydırıcı etki yaratacak
Sağlık masraflarının düzenli ödeme gerektirmesi, özellikle düşük gelirli Suriyeliler açısından Türkiye’de kalmayı ekonomik olarak zorlaştıracak. Bu adım, dönüş sürecini hızlandırmak için planlanan ilk somut baskı unsuru olarak değerlendiriliyor.

Geçici koruma statüsü için yolun sonu göründü
15 yıldır uygulanan geçici koruma statüsünün, Suriye’deki yeni yönetim ve güvenlik ortamı gerekçe gösterilerek kademeli biçimde kaldırılması planlanıyor. Bu statü sona erdiğinde Suriyeliler hukuken “misafir” değil, yabancı statüsünde değerlendirilecek.

İkamet izni süreci çok daha sert olacak
Geçici koruma kalktığında Türkiye’de kalmak isteyen Suriyeliler, ikamet izni almak zorunda kalacak. Ancak bu izin; düzenli gelir, kayıtlı çalışma, sabit adres ve güvenlik soruşturması gibi sıkı kriterlere bağlanacak.

Avrupa hızlı davrandı, Türkiye kontrollü ilerliyor
Avrupa ülkeleri rejim değişikliğinin ardından geçici korumayı hızla kaldırırken, Türkiye bu süreci zamana yayarak yürüttü. Ancak artık Ankara’nın da benzer bir takvime geçtiği ve sürecin geri döndürülemez olduğu ifade ediliyor.

Dönüşü reddedenler için hayat giderek zorlaşacak
Sağlık, ikamet, sosyal destek ve kamu hizmetlerinde kademeli kısıtlamalarla birlikte Türkiye’de kalmanın maliyeti artacak. Bu durum, “zorunlu değil ama güçlü teşvikli” bir dönüş politikası olarak yorumlanıyor.

Parasal destek Türkiye bütçesinden çıkmayacak
Geri dönüşü kabul eden Suriyelilere verilecek maddi destek doğrudan Türkiye bütçesinden karşılanmayacak. Birleşmiş Milletler ve uluslararası kuruluşların oluşturduğu fonlar devreye sokulacak.

Destek miktarı standart değil, duruma göre belirlenecek
Verilecek parasal destek tek tip olmayacak. Aile büyüklüğü, dönüş yapılan bölge, barınma durumu ve ekonomik koşullara göre farklı miktarlarda yardım sağlanması planlanıyor.

Ankara’nın hedefi ‘gönüllü ama kalıcı dönüş’
Yetkililer, sürecin zorla değil, yaşam koşullarını yeniden dengeleyerek yürütüldüğünü vurguluyor. Amaç, Suriyelilerin Türkiye’ye geri dönme ihtiyacı duymayacak şekilde ülkelerine yerleşmesi.

Bu plan göç politikasında kırılma noktası
Üç aşamalı dönüş planı, Türkiye’nin 2011’den bu yana izlediği en kapsamlı göç politikası değişikliği olarak değerlendiriliyor. Uygulamanın toplumsal, ekonomik ve siyasi yansımalarının uzun vadeli olacağı belirtiliyor.

Suriyelilere yönelik ücretsiz sağlık hizmetinin sona erdirilmesi, Türkiye’nin göç politikasında yeni bir dönemin başladığını açıkça ortaya koyuyor. Geçici koruma statüsünün kaldırılması ve dönüş teşviklerinin devreye alınmasıyla birlikte, Suriyelilerin Türkiye’deki geleceği yeniden şekillenecek. Uzmanlar, bu adımların geri dönüş sürecini hızlandırabileceğini, ancak uygulamanın sahadaki etkilerinin dikkatle yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.