SOSYAL KORUMA HARCAMALARI YÜZDE 84 ARTTI: 17.5 MİLYON KİŞİ MAAŞ ALDI

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı “Sosyal Koruma İstatistikleri, 2024” verilerine göre sosyal koruma harcamaları bir yılda yüzde 84,1 artarak yaklaşık 5 trilyon liraya ulaştı. En büyük pay emekli ve yaşlılara yapılan ödemelerden oluştu.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin Sosyal Koruma İstatistikleri’ni kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilere göre Türkiye’de sosyal koruma harcamaları 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 84,1 oranında artarak 4 trilyon 964 milyar 532 milyon liraya yükseldi. Bu rakam, sosyal destek harcamalarında şimdiye kadarki en yüksek seviyelerden biri olarak kayıtlara geçti.

Toplam sosyal koruma harcamalarının yüzde 98,2’sini doğrudan sosyal koruma yardımları oluştururken, devletin en büyük harcama kaleminin emekli ve yaşlılara yapılan ödemeler olduğu görüldü. Sağlık harcamaları ve sosyal yardım alan kişi sayısındaki artış da dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.

Sosyal koruma harcamaları 5 trilyon liraya yaklaştı

TÜİK verilerine göre sosyal koruma harcamaları 2024’te 4 trilyon 964 milyar 532 milyon liraya ulaştı. Bu tutar, 2023 yılına kıyasla yüzde 84,1’lik dikkat çekici bir artışa işaret ediyor. Artış oranı, enflasyon ve sosyal destek politikalarının bütçeye etkisini net şekilde ortaya koydu. Harcamaların büyüklüğü, sosyal devlet anlayışının bütçedeki ağırlığını da gözler önüne serdi.

Harcamaların yüzde 98’i doğrudan yardımlara gitti

Toplam harcamanın 4 trilyon 875 milyar 751 milyon liralık kısmı sosyal koruma yardımlarından oluştu. Bu oran, toplam harcamanın yüzde 98,2’sine denk geliyor. İdari masraflar ve diğer giderlerin payının sınırlı kaldığı görüldü. Kaynakların büyük ölçüde vatandaşlara doğrudan destek olarak aktarıldığı vurgulandı.

En büyük pay emekli ve yaşlılara ayrıldı

Sosyal koruma yardımları içinde en yüksek harcama kalemi emekli ve yaşlılara yapılan ödemeler oldu. Bu kapsamda 2024 yılında 2 trilyon 276 milyar 594 milyon lira harcandı. Emekli nüfusundaki artış ve maaş düzenlemeleri bu kalemin büyümesinde etkili oldu. Yaşlanan nüfusun bütçe üzerindeki etkisi bir kez daha dikkat çekti.

Sağlık harcamaları ikinci sırada yer aldı

Hastalık ve sağlık bakımı harcamaları, sosyal koruma yardımlarında ikinci büyük kalem olarak öne çıktı. Bu alanda yapılan harcamalar 1 trilyon 528 milyar 756 milyon liraya ulaştı. Sağlık hizmetlerine erişimin artması ve maliyetlerdeki yükseliş bu artışta belirleyici oldu. Sağlık harcamalarının sosyal koruma bütçesindeki payı önemli seviyelere çıktı.

Maaş alan kişi sayısı 17,5 milyonu aştı

Sosyal koruma kapsamında maaş alan kişi sayısı 2024’te 17 milyon 477 bine yükseldi. Bu sayı, 2023 yılında 16 milyon 893 bin seviyesindeydi. Yüzde 3,5’lik artış, sosyal destek kapsamının genişlediğini gösterdi. Emekli, yaşlı, dul-yetim ve engelli maaşları bu kapsama dahil edildi.

Yardım sayısında da artış yaşandı

Sosyal koruma kapsamında yapılan maaş ve yardım sayısı da dikkat çekici biçimde arttı. 2023’te 17 milyon 719 olan yardım sayısı, 2024’te 18 milyon 344’e çıktı. Bu artış, bir kişinin birden fazla destekten yararlanabilmesiyle ilişkilendirildi. Sosyal yardım ağının giderek genişlediği görüldü.

8 farklı risk ve ihtiyaç grubuna destek sağlandı

Sosyal koruma yardımları; hastalık-sağlık bakımı, engelli-malul, emekli-yaşlı, dul-yetim, aile-çocuk, işsizlik, konut ve sosyal dışlanma olmak üzere 8 ana grupta toplandı. Bu yapı, sosyal risklere karşı çok yönlü bir destek mekanizması sunuyor. Yardımların geniş bir toplumsal kesimi kapsadığı vurgulandı. Sosyal dışlanmayla mücadele de önemli başlıklar arasında yer aldı.

İdari giderlerin payı sınırlı kaldı

Toplam sosyal koruma harcamaları içinde idari masrafların payının düşük seviyede kaldığı belirtildi. Bu durum, kaynakların büyük ölçüde doğrudan vatandaşa yönlendirildiğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu yapının etkin bir harcama politikası anlamına geldiğini ifade ediyor. Kamu kaynaklarının kullanımında verimlilik vurgusu öne çıktı.

Sosyal devlet politikalarının bütçeye etkisi

Açıklanan rakamlar, sosyal devlet politikalarının kamu bütçesi üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koydu. Sosyal harcamalardaki hızlı artış, önümüzdeki yıllar için sürdürülebilirlik tartışmalarını da gündeme getirdi. Buna karşın sosyal desteklerin toplumsal refah açısından kritik önemde olduğu vurgulandı. Denge politikalarının önemi öne çıktı.

Önümüzdeki yıllar için yol haritası sinyali

2024 verileri, sosyal koruma alanında atılacak yeni adımlar için önemli bir referans oluşturdu. Nüfus yapısı ve ekonomik koşullar doğrultusunda harcamaların artış trendini sürdürebileceği öngörülüyor. Yetkililerin, hedef odaklı ve sürdürülebilir destek modellerine ağırlık vermesi bekleniyor. Sosyal koruma politikalarının ekonomi yönetiminde merkezi rolünü koruyacağı değerlendiriliyor.

TÜİK’in açıkladığı 2024 Sosyal Koruma İstatistikleri, Türkiye’de sosyal destek harcamalarının ulaştığı boyutu net biçimde ortaya koydu. Emekliler ve yaşlılar başta olmak üzere milyonlarca vatandaşa aktarılan kaynaklar, sosyal devlet anlayışının bütçedeki ağırlığını artırırken, önümüzdeki dönemde bu harcamaların sürdürülebilirliği ekonomi yönetiminin en kritik başlıklarından biri olmaya devam edecek.