PROF. BEKTAŞ İSTANBUL İÇİN OLASI DEPREM BÜYÜKLÜĞÜNÜ AÇIKLADI

Bilim dünyasında “Olası büyük İstanbul depremi” tartışmaları sürerken, Prof. Dr. Osman Bektaş’tan dikkat çeken bir uyarı geldi. “Hazır olun” çağrısında bulunan Bektaş, İstanbul’u bekleyen deprem senaryosuna ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.

Science Dergisi ve New York Times’ta yayımlanan “İstanbul’da olası büyük deprem” analizleri kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, tartışmalara Türkiye’den önemli bir bilim insanı daha dahil oldu. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Marmara Denizi’ndeki fayların davranışına ilişkin son bilimsel veriler ışığında İstanbul için deprem senaryosunun yeniden ele alınması gerektiğini belirtti. Bektaş’ın “Hazır olun” ifadeleri, olası riskin ciddiyetini bir kez daha gözler önüne serdi.

Ana Marmara Fayı için deprem modeli değişti

Prof. Dr. Osman Bektaş, 2004 yılından sonra Ana Marmara Fayı’nın davranışına ilişkin bilimsel verilerin önemli ölçüde arttığını vurguladı. Bu yeni verilerin, daha önce savunulan “tek parça ve 7’den büyük deprem” tezini zayıflattığını belirtti. Bektaş’a göre fay hattının davranışı artık çok parçalı kırılma senaryosu üzerinden değerlendiriliyor. Bu durum, deprem büyüklüğüne ilişkin beklentileri de yeniden şekillendiriyor.

7’den büyük deprem yerine parçalı kırılma senaryosu

Bektaş, İstanbul için tek bir büyük deprem yerine, birden fazla ve daha düşük enerjili depremlerin yaşanabileceğini ifade etti. Bu senaryoda, yaklaşık 6 büyüklüğünde depremlerle fayın parça parça kırılması öne çıkıyor. Ancak bu durumun riskin azaldığı anlamına gelmediğinin altını çizdi. Özellikle yapı stoku ve nüfus yoğunluğu nedeniyle can ve mal kaybı riskinin yüksek olduğu vurgulandı.

Bilimsel tahminlerin kesinliği sınırlı

Deprem tahminlerinin mutlak doğruluk taşımadığını belirten Bektaş, bilimsel modellerin doğanın karmaşık yapısına tam olarak uymadığını söyledi. Fay parametrelerinin zaman ve mekâna göre değişebildiğini hatırlatan Bektaş, en doğru deprem tahminlerinin bile yüzde 60 doğruluk oranını aşamadığını ifade etti. Bu nedenle tek bir senaryoya odaklanmanın yanıltıcı olabileceği uyarısında bulundu.

İstanbul’da risk, tehlikenin önünde

Prof. Dr. Bektaş, İstanbul için en büyük sorunun deprem tehlikesi değil, deprem riski olduğunu belirtti. Yani depremin olma olasılığından ziyade, meydana geldiğinde yaratacağı can ve mal kaybının çok daha ciddi boyutlarda olacağına dikkat çekti. Plansız yapılaşma, eski binalar ve nüfus yoğunluğu bu riski artıran temel faktörler arasında gösterildi.

Science Dergisi sessiz segmente dikkat çekti

Science Dergisi’nde yayımlanan analizlerde, Avcılar açıklarındaki “sessiz segment” vurgusu öne çıktı. Uzun süredir büyük bir deprem üretmeyen bu bölümün, enerji biriktirdiği ve risk taşıdığı ifade edildi. Bu değerlendirme, Marmara Denizi’nde deprem beklenen kritik noktaların yeniden tartışılmasına yol açtı. Uzmanlar, bu sessizliğin yanıltıcı olabileceği görüşünde birleşiyor.

New York Times: En kötü senaryo uyarısı

New York Times’ta yayımlanan değerlendirmede ise İstanbul için olası bir büyük depremin “en kötü insani felaketlerden biri” olabileceği vurgulandı. Yazıda, şehirdeki yapı stokunun önemli bir bölümünün depreme dayanıklı olmadığına dikkat çekildi. Ayrıca afet sonrası müdahale kapasitesinin yetersiz kalabileceği ihtimali üzerinde duruldu.

“7 ve üzeri mi beklemeliyiz?” sorusuna net yanıt

Kamuoyunda sıkça sorulan “İstanbul’da 7 ve üzeri bir deprem mi olacak?” sorusuna Bektaş net bir yanıt verdi. Bektaş, “Hayır, tek parça halinde 7’den büyük bir deprem beklemiyorum” dedi. Bunun yerine, 30 kat daha az enerjili, yaklaşık 6 büyüklüğünde depremlerle parçalı kırılma ihtimalinin daha güçlü olduğunu ifade etti.

Hazırlık seviyesi en üst düzeyde olmalı

Depremin büyüklüğü ne olursa olsun hazırlıkların en üst düzeyde yapılması gerektiğini vurgulayan Bektaş, bu konunun hayati önem taşıdığını söyledi. Özellikle bina güçlendirme, kentsel dönüşüm ve bireysel afet bilincinin artırılması çağrısında bulundu. Bektaş’a göre “daha küçük” bir deprem algısı rehavete yol açmamalı.

Uzmanlardan ortak çağrı: Rehavete kapılmayın

Deprem uzmanları, farklı senaryoların tartışılmasının doğal olduğunu ancak ortak paydanın hazırlık olması gerektiğini belirtiyor. İstanbul’un deprem gerçeğiyle yaşamayı öğrenmesi gerektiği vurgulanıyor. Afet öncesi alınacak önlemlerin, olası kayıpları büyük ölçüde azaltabileceği ifade ediliyor.

Bilimsel veriler, İstanbul için tek bir deprem senaryosundan söz etmenin mümkün olmadığını ortaya koyuyor. Prof. Dr. Osman Bektaş’ın değerlendirmeleri, 7’den büyük tek bir deprem yerine parçalı kırılmaların daha olası olduğuna işaret etse de riskin hâlâ çok yüksek olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre asıl mesele depremin kaç büyüklüğünde olacağı değil, İstanbul’un bu depreme ne kadar hazır olduğu. Bu nedenle bireysel, kurumsal ve yönetsel düzeyde alınacak her önlem, olası bir felaketin etkilerini azaltmada kritik rol oynuyor.