ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin tarife kararının ardından küresel gümrük vergisini 150 gün süreyle yüzde 10’dan yüzde 15’e yükselttiğini açıkladı. Karar, yeni bir ticaret savaşı dalgası başlatabileceği gerekçesiyle küresel piyasalarda yakından izleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, küresel ticaret politikalarında tansiyonu artıracak yeni bir adım attı. Daha önce yüzde 10 olarak açıklanan küresel gümrük vergisi oranı, 150 gün süreyle yüzde 15’e yükseltildi. Karar, özellikle ABD’nin ithalat yaptığı tüm ülkeleri kapsaması nedeniyle küresel ekonomi açısından kritik bir döneme işaret ediyor.

ABD Yüksek Mahkemesi Kararı Süreci Tetikledi

ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın tarifeleri dayandırdığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana doğrudan tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti. Bu karar, yürütmenin ticaret politikalarındaki yetki sınırlarını tartışmaya açtı.

Mahkemenin değerlendirmesi, Beyaz Saray’ın mevcut uygulamaları farklı yasal dayanaklarla sürdürme arayışını hızlandırdı. Kararın hemen ardından gelen yeni vergi artışı, yürütmenin geri adım atmayacağını gösterdi.

Küresel Vergi Oranı Yüzde 15’e Yükseltildi

Trump, yaptığı açıklamada “Yüzde 10 küresel vergi oranını yüzde 15’e çıkarıyorum” ifadelerini kullandı. Artışın 150 gün süreyle geçerli olacağı belirtildi.

Bu karar, ABD’ye ithal edilen tüm ürün gruplarını etkileyebilecek geniş kapsamlı bir düzenleme olarak değerlendiriliyor. Özellikle sanayi, otomotiv, elektronik ve tüketim malları sektörlerinde maliyet artışları bekleniyor.

150 Günlük Geçici Uygulama Ne Anlama Geliyor?

Geçici olarak duyurulan 150 günlük süre, piyasalarda “müzakere baskısı” olarak yorumlandı. Uzmanlara göre Washington yönetimi, bu süreyi ticaret ortaklarıyla yeniden pazarlık yapmak için kullanabilir.

Ancak geçici ibaresine rağmen uygulamanın kalıcı hale gelme ihtimali de bulunuyor. Bu durum, küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanma sürecini hızlandırabilir.

1974 Ticaret Yasası Devreye Alındı

Trump, yeni kararın hukuki zeminini 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayandırdı. Bu madde, başkana belirli koşullarda ithalata sınırlama ve ek vergi getirme yetkisi tanıyor.

IEEPA yetkisinin sınırlanmasının ardından alternatif yasal araçların devreye alınması, ticaret politikalarının sertleşeceğine işaret ediyor.

“Yıllardır Bizi Soydular” Açıklaması Dikkat Çekti

Trump, karar sonrası yaptığı basın toplantısında yabancı ülkelerin ABD’yi uzun yıllardır ekonomik olarak zarara uğrattığını savundu.

Bu söylem, Trump’ın önceki başkanlık döneminde başlattığı ticaret savaşı politikalarının yeniden canlanabileceğini gösteriyor. Özellikle Asya ve Avrupa ülkeleri açısından yeni misilleme adımları gündeme gelebilir.

Küresel Piyasalarda İlk Tepki

Kararın ardından küresel piyasalarda dalgalanma yaşandı. ABD borsalarında vadeli işlemler gerilerken, dolar endeksi yükseliş eğilimi gösterdi.

Yatırımcılar, artan ticaret geriliminin enflasyon ve büyüme üzerindeki etkisini hesaplamaya başladı. Özellikle ithalata bağımlı sektörlerde maliyet baskısının artması bekleniyor.

Enflasyon Baskısı Artabilir

Gümrük vergilerinin artırılması, ithal ürün fiyatlarının yükselmesine neden olabilir. Bu durum, ABD’de halihazırda tartışmalı olan enflasyon sürecini yeniden alevlendirebilir.

Tüketici fiyatlarında artış yaşanması halinde, ABD Merkez Bankası’nın para politikası adımları da yeniden gündeme gelebilir.

Avrupa ve Asya’dan Misilleme Gelebilir

ABD’nin küresel vergi artışı, ticaret ortaklarının karşı adım atmasına yol açabilir. Avrupa Birliği ve Çin’in benzer tarifelerle yanıt vermesi ihtimali bulunuyor.

Bu senaryo, küresel ticaret hacminde daralma riskini artırırken, ihracatçı ülkeler için yeni belirsizlikler doğurabilir.

ABD İç Siyasetinde Tartışma Büyüyor

Vergi artışı kararı, ABD Kongresi’nde de tartışma yarattı. Bazı üyeler, yürütmenin ticaret politikalarında yetki sınırlarını zorladığını savunuyor.

Öte yandan Trump’a yakın çevreler, kararın ABD sanayisini korumaya yönelik stratejik bir adım olduğunu ileri sürüyor.

Tedarik Zincirleri Yeniden Şekillenebilir

Yüzde 15’lik küresel vergi oranı, çok uluslu şirketlerin üretim ve tedarik stratejilerini gözden geçirmesine neden olabilir.

Şirketlerin alternatif üretim merkezlerine yönelmesi veya ABD iç üretimini artırması gündeme gelebilir. Bu durum, küresel üretim dengelerinde kaymaya yol açabilir.

Küresel Ticaret Düzeninde Yeni Dönem mi?

Trump’ın attığı bu adım, serbest ticaret ilkelerinden uzaklaşma olarak yorumlanıyor. Küresel ticaret sisteminin daha korumacı bir yapıya evrilebileceği değerlendiriliyor.

Özellikle Dünya Ticaret Örgütü kuralları çerçevesinde yeni hukuki tartışmaların başlaması bekleniyor.

Kararın Türkiye’ye Olası Etkileri

ABD’ye ihracat yapan ülkeler arasında bulunan Türkiye açısından da gelişme önem taşıyor. Yüzde 15’lik vergi oranı, ihracat kalemlerinde maliyet artışına neden olabilir.

Özellikle tekstil, otomotiv yan sanayi ve demir-çelik sektörleri gelişmeleri yakından takip ediyor.

Trump’ın küresel gümrük vergisini yüzde 15’e yükseltmesi, sadece ABD ekonomisini değil tüm dünyayı etkileyebilecek bir adım olarak öne çıkıyor. Kararın geçici olarak duyurulmasına rağmen, ticaret ortaklarıyla yaşanabilecek gerilimler küresel ekonomik dengeleri yeniden şekillendirebilir.

Önümüzdeki 150 günlük süreç, hem diplomatik müzakereler hem de piyasa tepkileri açısından belirleyici olacak. Eğer misilleme adımları gelirse, dünya ekonomisi yeni bir ticaret savaşı dönemine girebilir.