Yabancı yatırımcıya 5 yıla kadar oturum izni

Türkiye ekonomisine uzun vadeli döviz girdisi sağlamak ve uluslararası sermaye sahiplerinin ülkedeki hukuki statülerini netleştirmek amacıyla hazırlanan yeni Cumhurbaşkanı Kararı yürürlüğe girdi. Türkiye’de aktif çalışma hayatı içinde yer almayan ancak belirli finansal varlıklara kaynak aktaran yabancı uyruklu kişilere, yaptıkları yatırımın hacmine paralel olarak kademeli oturum imkanı sunuldu. Finans piyasalarından göç idaresine kadar pek çok alanda yeni bir uygulama dönemini başlatan bu karar, ikamet izni ile vatandaşlık kazanımı arasındaki sınırları da kesin hatlarla birbirinden ayırdı.
Sermaye Hacmine Endeksli Yeni Oturum Tarifesi
Yeni uygulama, yabancı uyruklu bireylerin Türkiye’de kesintisiz ikamet edebilecekleri süreyi doğrudan ülkeye getirdikleri finansal kaynağın miktarına bağlıyor. Mevzuatta belirlenen finansal enstrümanlara en az 150 bin ABD doları veya bu tutara denk gelen yabancı para cinsinden yatırım yapan kişilere 3 yıl geçerli ikamet izni verilebilecek. Ülke ekonomisine aktarılan sermayenin en az 200 bin ABD doları veya karşılığı döviz seviyesine ulaşması halinde ise söz konusu oturum süresi 5 yıla çıkarılacak.
Çekirdek Aile Bireyleri de Haklardan Yararlanabilecek
Düzenleme yalnızca finansal işlemi gerçekleştiren yatırımcıyı değil, yatırımcının birinci derece aile üyelerini de kapsayacak şekilde kurgulandı. Belirlenen mali eşikleri karşılayan yabancı uyruklu kişilerin kendi vatandaşlıklarındaki eşleri ile hem kendilerinin hem de eşlerinin reşit olmayan ya da bakıma muhtaç durumdaki yabancı çocukları aynı sürelerle oturum izni alabilecek. Bu adım sayesinde sermaye sahiplerinin aileleriyle birlikte Türkiye’de düzenli bir yaşam kurmalarının önündeki idari engeller azaltılmış oldu.
Bankacılık ve Sermaye Piyasalarına Yönelik Dört Yatırım Kanalı
Oturum izni almak isteyen yabancılar için sermayelerini değerlendirebilecekleri dört farklı finansal mecra tanımlandı. Yatırımcılar belirlenen tutarları Türkiye’de faaliyet gösteren bankalarda mevduat olarak değerlendirebilecekleri gibi devlet borçlanma senetlerini satın alarak da şartları sağlayabilecek. Bunun yanı sıra gayrimenkul yatırım fonu ve girişim sermayesi yatırım fonu katılma payı edinimi ile kapsamı belirlenmiş bireysel emeklilik planlarına katkı payı yatırılması da geçerli yatırım yöntemleri arasında yer aldı.
Sermayenin Yarı Süre Boyunca Sistemde Kalma Zorunluluğu
Ülkeye giriş yapan döviz kaynağının kısa süreli işlemlerle sistem dışına çıkmasını engellemek adına yatırımlara elde tutma şartı getirildi. Hangi finansal araç tercih edilirse edilsin, yatırılan tutarın hak kazanılan ikamet izni süresinin en az yarısı boyunca ilgili hesapta, fonda veya emeklilik planında korunması gerekiyor. Bu kural çerçevesinde 3 yıllık oturum hakkı kazanan bir yatırımcının kaynağını en az 18 ay, 5 yıllık izin alanın ise sermayesini en az 30 ay boyunca Türkiye’deki finansal sistemde tutması şart koşuluyor.
Finansal Doğrulama Görevi Dört Düzenleyici Otoritede
Yatırımcıların beyan ettikleri tutarların yasal kriterleri karşılayıp karşılamadığı, seçilen yatırım aracının niteliğine göre ilgili kamu kurumları tarafından denetlenecek. Banka mevduatlarının varlığı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından tespit edilirken, devlet borçlanma araçlarına yapılan yatırımlar Hazine ve Maliye Bakanlığınca doğrulanacak. Yatırım fonu katılma paylarının kontrolü Sermaye Piyasası Kurulu yetkisine bırakılırken, bireysel emeklilik sistemindeki birikimler Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından teyit edilecek.
Oturum İzni İstisnai Vatandaşlık Hakkı Doğurmayacak
Karar metninde dikkat çeken en önemli hukuki ayrım ise verilen bu ikamet izinlerinin Türk vatandaşlığına geçiş süreçleriyle olan ilişkisi noktasında yapıldı. Düzenlemeye eklenen hüküm uyarınca, bu kapsamda alınacak 3 veya 5 yıllık ikamet izinleri Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun istisnai vatandaşlık kazanımını düzenleyen 12’nci maddesi çerçevesinde değerlendirilmeyecek. Dolayısıyla bu yolla uzun süreli oturum hakkı elde eden yabancılar, Türk vatandaşlığına başvurmak istemeleri halinde vatandaşlık mevzuatında öngörülen daha yüksek yatırım şartlarını ayrıca yerine getirmek zorunda kalacak.
Uygulama Esaslarını İçişleri Bakanlığı Belirleyecek
Mali kurumlardan alınacak yatırım tespit belgelerinin ardından oturum izni başvurularının hangi idari adımlarla sonuçlandırılacağı da netleştirildi. Düzenleme kapsamındaki yabancılara sunulacak kamusal hizmetler ile başvuru prosedürlerine dair tüm usul ve esasların belirlenmesi yetkisi İçişleri Bakanlığına verildi. Bakanlığın önümüzdeki günlerde Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden başvuru takvimini ve idari detayları duyurması bekleniyor.
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren bu yeni düzenleme, daha önce uzun süreli ikamet izni talep eden yabancı yatırımcılardan bile yüksek vatandaşlık yatırım eşiklerinin istendiği uygulamayı esneterek daha ulaşılabilir bir model sunmaktadır. Özellikle 150 bin ve 200 bin dolarlık kademeli eşiklerin belirlenmesi ve yatırım fonları ile bireysel emeklilik gibi araçların sürece dahil edilmesi, Türkiye’ye orta ölçekli ancak kalıcı finansal sermaye çekme hedefinin somut bir yansımasıdır. İkamet izni ile vatandaşlık süreçlerinin hukuken birbirinden net çizgilerle ayrılması ise hem göç yönetiminde şeffaflığı artıracak hem de finans piyasalarına uzun vadeli kaynak girişini destekleyecektir.