Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Vefatının 88. Yılında Anılıyor

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, Millî Mücadele’nin Başkomutanı ve ilk Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda saat 09.05’te hayata veda etti. Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine önderlik eden ve Cumhuriyet’in kuruluşunu gerçekleştiren Atatürk, vefatının 88. yılında Türkiye genelinde düzenlenen törenlerle anılıyor. 10 Kasım, Türk milletinin tarihinde Cumhuriyet’in kurucusunu anma ve onun ülkeye kazandırdığı eserleri hatırlama günü olarak yerini koruyor.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938 tarihinde hayatını kaybetmesinin üzerinden 88 yıl geçti. Osmanlı Devleti’nin son döneminde askerî görevler üstlenen, Birinci Dünya Savaşı’nda Çanakkale Cephesi’ndeki başarılarıyla tanınan ve Anadolu’daki Millî Mücadele’ye liderlik eden Atatürk, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilan edilmesinin ardından Türkiye’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Askerî ve siyasi yaşamı boyunca Türkiye’nin bağımsızlığı, egemenliği ve çağdaş bir devlet yapısına kavuşması için çalışmalar yürüten Atatürk, 57 yaşında hayatını kaybetti.

10 Kasım 1938: Dolmabahçe Sarayı’nda Saat 09.05

Mustafa Kemal Atatürk, yaşamının son döneminde sağlık sorunlarıyla mücadele etti. 1938 yılında hastalığının ilerlemesi üzerine doktorların gözetiminde tedavi altına alınan Atatürk, son aylarını İstanbul’daki Dolmabahçe Sarayı’nda geçirdi.

10 Kasım 1938 Perşembe günü saat 09.05’te hayatını kaybeden Atatürk’ün ölüm haberi, resmî makamlar tarafından kamuoyuna duyuruldu. Cumhuriyet’in kurucusunun vefatı, Türkiye’nin dört bir yanında düzenlenen anma törenleri ve yas programlarıyla karşılandı.

Türkiye Atatürk’ün Ölümünün Ardından Ulusal Yas Tuttu

Atatürk’ün ölümünün ardından ülkede resmî yas ilan edildi. Kamu kurumlarında bayraklar yarıya indirildi, devletin farklı kademelerinde cenaze törenine ilişkin hazırlıklar başlatıldı. İstanbul’da Dolmabahçe Sarayı’na gelen vatandaşlar, Atatürk’e son görevlerini yerine getirmek amacıyla ziyaretlerde bulundu.

Atatürk’ün naaşı 16 Kasım 1938’de Dolmabahçe Sarayı’nın büyük tören salonunda katafalka konuldu. Üç gün boyunca devam eden ziyaretlerde çok sayıda vatandaş, Cumhuriyet’in kurucusuna veda etti.

İstanbul’dan Ankara’ya Uzanan Son Yolculuk

19 Kasım 1938 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen cenaze töreninin ardından Atatürk’ün naaşı, Yavuz zırhlısıyla İzmit’e götürüldü. Buradan özel trenle Ankara’ya nakledilen naaş, 20 Kasım’da başkente ulaştı.

21 Kasım 1938’de Ankara’da düzenlenen devlet törenine Türkiye’den ve çeşitli ülkelerden resmî temsilciler katıldı. Atatürk’ün naaşı, Anıtkabir’in tamamlanmasına kadar muhafaza edilmek üzere Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine yerleştirildi.

Anıtkabir 1953 Yılında Ebedî İstirahatgâhı Oldu

Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, ölümünün 15. yıl dönümü olan 10 Kasım 1953 tarihinde Ankara Etnografya Müzesi’nden alınarak Anıtkabir’e nakledildi.

Ankara’da inşa edilen Anıtkabir, Atatürk’ün anıt mezarının bulunduğu yer olmasının yanında Cumhuriyet tarihine ilişkin belgelerin ve eserlerin sergilendiği bir ziyaret merkezi olarak da hizmet veriyor. Türkiye’den ve yurt dışından gelen ziyaretçiler, yıl boyunca Anıtkabir’i ziyaret ederek Atatürk’ü anıyor.

Millî Mücadele’nin Başlangıcından Cumhuriyet’in İlanına

1881 yılında Selanik’te dünyaya gelen Mustafa Kemal Atatürk, askerî eğitimini tamamladıktan sonra Osmanlı ordusunda çeşitli görevler üstlendi. Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nda görev alan Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi’nde önemli askerî sorumluluklar üstlendi.

19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkmasıyla Millî Mücadele’nin örgütlenmesi yönünde yeni bir dönem başladı. Amasya Genelgesi’nin yayımlanması, Erzurum ve Sivas kongrelerinin düzenlenmesi, ardından 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması bağımsızlık mücadelesinin temel aşamalarını oluşturdu.

Mustafa Kemal Paşa’nın Başkomutanlığında yürütülen Büyük Taarruz’un ardından 30 Ağustos 1922’de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı’nın askerî sonucunu belirleyen gelişmelerden biri oldu.

29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti Kuruldu

Millî Mücadele’nin başarıya ulaşmasının ardından 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalandı. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’i ilan etti ve Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Atatürk, Cumhurbaşkanlığı döneminde yeni devletin kurumlarının oluşturulmasına, hukuk ve eğitim sistemlerinin yeniden düzenlenmesine ve toplumsal yaşamda kapsamlı değişikliklerin gerçekleştirilmesine öncülük etti.

Eğitim, Hukuk ve Toplumsal Yaşamda Yapılan Reformlar

Cumhuriyet’in ilanından sonra gerçekleştirilen düzenlemelerle Türkiye’nin yönetim ve toplumsal yapısında önemli değişiklikler yapıldı. 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilerek eğitim kurumlarının Millî Eğitim Bakanlığı çatısı altında birleştirilmesi sağlandı.

1926 yılında Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girdi. 1928’de Latin esaslı Türk alfabesi kabul edildi. Kadınlara 1930 yılında belediye seçimlerinde, 1933’te köy yönetimlerinde ve 1934’te milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakları tanındı.

Atatürk döneminde ekonomi, sanayi, tarım, ulaşım ve kültür alanlarında da yeni kurumlar oluşturuldu ve çeşitli kalkınma çalışmaları gerçekleştirildi.

Atatürk’ün Barış Anlayışı ve Uluslararası İlişkiler

Atatürk, Cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye’nin bağımsızlığını koruyan ve diğer ülkelerle diplomatik ilişkilerin geliştirilmesini esas alan bir dış politika izledi.

1932 yılında Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması, 1934 Balkan Antantı ve 1937 Sadabat Paktı, bu dönemde gerçekleştirilen uluslararası girişimler arasında yer aldı.

Atatürk’ün dış politika anlayışıyla özdeşleşen Yurtta sulh, cihanda sulh ilkesi, Türkiye’nin barışçı diplomasi yaklaşımının temel ifadelerinden biri olarak kabul edildi.

Atatürk Dünya Genelinde de Anılıyor

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesindeki liderliği ve gerçekleştirdiği reformlarla uluslararası tarih çalışmalarında da yer alıyor.

Atatürk’ün yaşamı, askerî faaliyetleri, Cumhuriyet’in kuruluşundaki rolü ve devlet yönetimine ilişkin çalışmaları farklı ülkelerde akademik araştırmalara konu oluyor. Ankara’daki Anıtkabir, Türkiye’ye resmî ziyaret gerçekleştiren çok sayıda yabancı devlet ve hükümet temsilcisinin ziyaret programlarında da bulunuyor.

10 Kasım’da Türkiye Genelinde Anma Törenleri

Atatürk’ün ölüm yıl dönümü olan 10 Kasım’da Türkiye genelinde kamu kurumları, okullar, üniversiteler ve çeşitli kuruluşlar tarafından anma programları düzenleniyor.

Saat 09.05’te gerçekleştirilen saygı duruşu, anma programlarının en belirgin uygulamalarından birini oluşturuyor. Bu sırada birçok kentte sirenler çalıyor, trafikteki sürücüler araçlarını durduruyor ve vatandaşlar bulundukları yerlerde Atatürk’ü anıyor.

Ankara’daki Anıtkabir ise 10 Kasım törenlerinin merkezinde yer alıyor. Devlet erkânının katıldığı resmî programların ardından vatandaşların ziyaretleri gerçekleştiriliyor.

Atatürk’ün Vefatının Üzerinden 88 Yıl Geçti

10 Kasım 2026, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünün 88. yıl dönümü olarak Türkiye Cumhuriyeti tarihinde yerini aldı.

1881 yılında Selanik’te başlayan ve 10 Kasım 1938’de İstanbul’da sona eren yaşamı boyunca asker, devlet adamı ve Cumhuriyet’in kurucusu olarak görev yapan Mustafa Kemal Atatürk’ün adı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş tarihiyle birlikte anılmaya devam ediyor.

Atatürk’ün hayatı, Millî Mücadele yılları, Cumhuriyet’in ilanı ve Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen reformlar, Türkiye’nin tarihî ve kurumsal hafızasının temel konuları arasında bulunuyor.