İş yerlerine kreş ve emzirme odası geliyor

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının hazırladığı yönetmelik taslağı, çalışan annelerin iş hayatındaki koşullarını değiştirebilecek düzenlemeler içeriyor. Taslağa göre 150 ve üzeri kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde 0-6 yaş grubu çocuklar için kreş veya gündüz bakımevi hizmeti, 100 ve üzeri kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde ise emzirme odası zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Gebe ve emziren çalışanların riskli işlerde korunmasına yönelik yeni yükümlülükler de gündemde.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, çalışan annelerin çocuk bakımını kolaylaştırmak ve gebe ya da emziren çalışanların iş yerlerinde karşılaşabileceği sağlık risklerini azaltmak amacıyla yönetmelik değişikliği taslağı hazırladı. Taslak, işverenlerin çocuk bakım hizmetleri konusunda üstleneceği sorumlulukların yanı sıra anne sütü sağılması, çalışma koşullarının düzenlenmesi ve tehlikeli işlerde alınacak önlemlerle ilgili hükümler içeriyor.

Düzenleme henüz taslak aşamasında bulunuyor. Bu nedenle öngörülen yükümlülüklerin kesinleşmesi ve uygulanma takvimi için yönetmeliğin yayımlanması gerekiyor.

150 ve üzeri kadın çalışanı bulunan iş yerlerine kreş yükümlülüğü

Taslağa göre 150 veya daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde, çalışanların 0-6 yaş grubundaki çocukları için kreş, gündüz bakımevi veya okul öncesi eğitim kurumu hizmeti sağlanması planlanıyor.

İşverenlerin bu hizmeti mutlaka kendi iş yerlerinin içinde bir kreş açarak sunması gerekmeyebilecek. Birden fazla işverenin ortak bir kurum kurması veya yetkili kuruluşlarla anlaşma yapması da seçenekler arasında yer alıyor. Böylece çocuk bakım hizmetinin farklı işverenlerin iş birliğiyle sağlanabilmesi öngörülüyor.

Kreş ve gündüz bakımevlerinin kuruluş ve işletme giderlerinin işverenler tarafından karşılanması planlanıyor. Bu, çalışan annelerin çocuklarının bakımını sağlayabilecekleri bir hizmete erişimini kolaylaştırmayı amaçlayan taslak hükümlerinden biri.

Çalışan sayısının hesaplanmasında işverenin aynı ilçe sınırları içindeki iş yerlerinde bulunan kadın çalışanların toplamının dikkate alınması öngörülüyor. Dolayısıyla değerlendirme yalnızca tek bir şubedeki çalışan sayısıyla sınırlı kalmayabilecek.

Ayrıca çocuğunun annesi hayatını kaybetmiş veya velayeti babaya verilmiş erkek çalışanlar da ilgili çalışan sayısının hesabına dâhil edilecek.

100 ve üzeri kadın çalışanı bulunan iş yerlerinde emzirme odası

Taslakta yer alan bir diğer önemli düzenleme, emzirme odalarına ilişkin. Buna göre 100 veya daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde emzirme odası oluşturulması zorunluluğu getirilmesi planlanıyor.

Yeni düzenlemeyle bu odaların kullanım amacının da genişletilmesi öngörülüyor. Emzirme odaları yalnızca bebeğin emzirilmesi için değil, anne sütünün sağılması ve uygun koşullarda saklanması için de kullanılabilecek.

Bu düzenleme, iş yerinde çalışan ve bebeğini emzirmeye devam eden annelerin süt sağma ve muhafaza etme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik. Ancak odaların nasıl düzenleneceği, hangi koşulları taşıyacağı ve uygulamanın ayrıntıları yayımlanacak nihai mevzuata göre netleşecek.

Gebe çalışanlar için tehlikeli işlere yönelik kısıtlamalar

Taslak yalnızca kreş ve emzirme odalarıyla sınırlı değil. Gebe, yeni doğum yapmış veya emziren çalışanların sağlık ve güvenliğinin korunması için işverenlerin sorumluluklarının da yeniden düzenlenmesi planlanıyor.

İş yerinde yapılan risk değerlendirmesinde çalışanın sağlığını veya gebeliğini etkileyebilecek bir tehlike tespit edilirse öncelikle çalışma koşullarının ya da saatlerinin geçici olarak değiştirilmesi öngörülüyor. Bu değişiklik mümkün değilse veya iş yeri hekiminin gerekli görmesi durumunda çalışanın sağlık durumuna uygun başka bir işe aktarılması planlanıyor.

Başka bir işe aktarılan çalışanın ücretinden kesinti yapılmaması taslakta yer alan hükümler arasında bulunuyor. Uygun bir işe geçiş de mümkün olmazsa çalışanın talebi üzerine, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ücretsiz izin verilmesi öngörülüyor. Bu izin süresinin yıllık ücretli izin hesabına katılmaması da planlanan düzenlemeler arasında.

Gürültü, titreşim, radyasyon ve kimyasallara karşı önlem

Taslakta gebe çalışanların ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşime maruz kalabilecekleri işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılmaması öngörülüyor. Ayrıca 80 desibeli aşan gürültülü ortamlarda çalışma kısıtlaması getirilmesi planlanıyor.

İyonize radyasyon kaynaklarının bulunduğu veya radyasyonla kirlenmiş alanlarda çalışma, belirli biyolojik etkenlerin oluşturabileceği riskler ve kurşun türevleri başta olmak üzere bazı tehlikeli kimyasallara maruz kalma da taslakta ele alınan konular arasında. Gebe veya emziren çalışanların yer altı maden işlerinde çalıştırılmaması da öngörülen önlemlerden biri.

Bu hükümler, işverenlerin çalışanların karşılaşabileceği riskleri belirlemesini ve gerekli önlemleri almasını hedefliyor. Hangi işlerde hangi koşulların uygulanacağı, nihai yönetmelikteki hükümler doğrultusunda belirlenecek.

Çalışma saatleri, dinlenme ve günlük ihtiyaçlar da düzenlenecek

Taslak, çalışma ortamının fiziksel koşullarına ilişkin önlemler de içeriyor. İşverenlerin çalışma ve dinlenme sürelerini düzenlemesi, mümkün olduğu durumlarda oturarak çalışma imkânı sağlaması ve yüksekte çalışma gibi düşme riski bulunan durumlarda önlem alması planlanıyor.

Gebe ve emziren çalışanların beslenme molalarına erişimi ve temiz içme suyu ihtiyaçlarının karşılanması da taslakta yer alan yükümlülükler arasında. Böylece çalışanların yalnızca tehlikeli işlerden uzak tutulması değil, günlük çalışma koşullarının da sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarına uygun hâle getirilmesi amaçlanıyor.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?

Taslağa göre kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükmün 31 Aralık 2027 tarihinde, diğer düzenlemelerin ise yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Ancak bu tarihler, henüz taslakta yer alan planlamayı ifade ediyor. Nihai düzenleme yayımlanmadan önce hükümler veya yürürlük takvimi değişebilir.

Düzenlemenin son hâli yayımlandığında işverenlerin kreş ve emzirme odası yükümlülüklerinin kapsamı, çalışan sayısının hesaplanma yöntemi ve gebe ya da emziren çalışanlara yönelik uygulama ayrıntıları kesinleşecek.