İnternetten satış yapanlar dikkat

İnternet üzerinden gelir elde eden kişi ve işletmeleri yakından ilgilendiren vergi düzenlemesinin kapsamı genişletildi. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde yapılan değişiklikle dijital dünyadaki denetim yalnızca klasik e-ticaret satışlarıyla sınırlı kalmayacak; internet üzerinden yapılan satış, kiralama, ilan ve reklam faaliyetleri de vergi güvenliği kapsamında izlenebilecek. Gelir İdaresi Başkanlığı, dijital platformlardan kullanıcı ve işlem bilgilerini elektronik ortamda talep edebilecek. Böylece sosyal medya hesapları, ilan siteleri ve çeşitli dijital platformlar üzerinden yürütülen ticari faaliyetlerin vergi açısından daha ayrıntılı takip edilebilmesinin yolu açıldı.

SADECE E-TİCARET SİTELERİ DEĞİL, DİJİTAL PLATFORMLAR DA KAPSAMDA

Yeni düzenlemenin en önemli noktalarından biri, bildirim kapsamındaki platformların genişletilmesi oldu. Daha önce elektronik ticaret hizmet sağlayıcıları ile elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları üzerinden yürütülen sistem, daha geniş bir dijital ekosistemi içine alacak şekilde düzenlendi. Erişim sağlayıcılar, içerik sağlayıcılar, yer sağlayıcılar ve sosyal ağ sağlayıcılar da bilgi talep edilebilecek yapılar arasına dahil edildi. Bu değişiklik, ticari faaliyetlerin yalnızca bilinen e-ticaret sitelerindeki işlemler üzerinden takip edilmeyeceğini gösteriyor. Sosyal medya ve diğer internet ortamlarında gerçekleştirilen ekonomik faaliyetler de gerekli görülmesi halinde bildirim mekanizmasına dahil edilebilecek.

İNTERNETTEN SATIŞ YAPANLAR DAHA YAKINDAN TAKİP EDİLEBİLECEK

Düzenlemeyle internet üzerinden mal veya hizmet satan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerine ilişkin verilerin Gelir İdaresi Başkanlığına aktarılabilmesi mümkün hale geliyor. Bu kapsamda platformların sistemlerindeki satış hareketleri ile kullanıcı bilgileri birlikte değerlendirilebilecek. Böylece dijital ortamda düzenli ticari faaliyette bulunduğu halde mükellefiyet kaydı bulunmayan kişi veya işletmelerin tespit edilmesi kolaylaşabilecek. GİB, iş hacmi ve işlem tutarları gibi kriterleri dikkate alarak farklı bildirim yükümlülükleri belirleyebilecek. Düzenlemenin temel amacı, dijital ekonomide kayıt dışılığı azaltmak ve vergi denetiminde daha kapsamlı veri kullanmak.

KİRALAMA İŞLEMLERİ DE VERGİ TAKİBİNE GİREBİLECEK

Yeni sistem yalnızca ürün satışlarını kapsamıyor. İnternet üzerinden taşınır veya taşınmaz kiralama faaliyetleri de bilgi bildiriminin konusu olabilecek. Ev, iş yeri, araç ya da farklı varlıkların dijital platformlarda kiraya verilmesine ilişkin ilanlar ve gerçekleşen işlemler, belirlenen şartlar kapsamında GİB’e aktarılabilecek. Bu şekilde internet ilanları ile vergi beyanları arasında karşılaştırma yapılabilmesinin önü açılmış olacak. Özellikle düzenli gelir sağlayan dijital kiralama faaliyetlerinde vergi idaresinin daha fazla veri elde etmesi mümkün hale gelecek.

İLAN VE REKLAM FAALİYETLERİ DE YENİ KAPSAMDA

Tebliğdeki değişiklikle dikkat çeken bir başka yenilik, ilan ve reklam faaliyetlerinin de kapsama dahil edilmesi oldu. İnternet siteleri veya sosyal medya hesapları üzerinden ekonomik ve ticari amaçla yayımlanan içeriklere ilişkin bilgilerin talep edilebilmesi mümkün olacak. Böylece yalnızca bir ürünün satışının gerçekleşip gerçekleşmediği değil, ticari amaçlı ilan ve reklam faaliyetleri de vergi denetiminde kullanılabilecek. GİB, hangi faaliyet türlerinde ve hangi ölçekte bildirim isteneceğini ayrıca belirleyebilecek. Bunun sonucunda dijital platformlar üzerinden gelir elde eden farklı meslek ve işletme grupları da yeni sistemden etkilenebilecek.

PLATFORMLARDAN KULLANICI BİLGİLERİ İSTENEBİLECEK

Düzenleme, dijital platformlara kendi kullanıcılarına ilişkin bazı bilgileri toplama, saklama ve Gelir İdaresi Başkanlığına iletme yükümlülüğü getirilmesinin de önünü açıyor. Bildirilebilecek veriler arasında hizmet verilen kişi veya şirketin adı, soyadı ya da ticari unvanı bulunabilecek. Bunun yanında Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancı kimlik numarası ve vergi kimlik numarası gibi mükellefiyet tespitinde kullanılabilecek bilgiler de istenebilecek. Hizmetin sunulduğu internet adreslerinin de bildirim kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor. Bu veriler sayesinde dijital faaliyet ile mükellef bilgileri daha kolay eşleştirilebilecek.

SATIŞ VE KİRALAMA İLANLARININ DETAYLARI DA AKTARILABİLECEK

Platformların yalnızca kullanıcı kimliği bildirmesiyle yetinilmeyecek. Taşınır veya taşınmaz malların satışına ve kiralanmasına ilişkin yayımlanan ilanların bilgileri de elektronik ortamda GİB’e gönderilebilecek. İlanın konusu, ilgili mal veya hizmet ve işlem sonucunda oluşan verilerin bildirim kapsamında değerlendirilmesi mümkün olacak. Böylece internet üzerindeki ilan hareketlerinin sadece görüntülenmesi değil, gerçekleşen ekonomik işlemlerle bağlantısının kurulması hedefleniyor. Bu durum özellikle sürekli ve yüksek hacimli ilan veren kullanıcıların faaliyetlerinin daha görünür hale gelmesine yol açabilecek.

BİLDİRİMLER AYLIK DÖNEMLER HALİNDE İSTENEBİLECEK

Yeni düzenleme kapsamında dijital platformlardan belirli bilgilerin düzenli dönemlerde Gelir İdaresi Başkanlığına aktarılması söz konusu olabilecek. Bildirimlerin içeriğini, formatını, teknik standardını, verilme süresini ve gönderim yöntemini belirleme yetkisi GİB’de olacak. Bu çerçevede belirlenen faaliyetlere ilişkin verilerin aylık dönemler itibarıyla raporlanmasının önü açıldı. Ancak bu durum, internet üzerinden satış yapan her vatandaşın doğrudan her ay GİB’e ayrı bir bildirim yapmak zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Bildirim yükümlülüğünün kimlere ve hangi şartlarla uygulanacağı, Başkanlık tarafından belirlenecek kapsam ve kriterlere göre şekillenecek.

HER İLAN VEREN OTOMATİK OLARAK VERGİ MÜKELLEFİ SAYILMAYACAK

Düzenlemenin en fazla yanlış anlaşılabilecek noktalarından biri de bu. İnternette tek seferlik bir ürün ilanı vermek ile sürekli ve kazanç amacıyla ticari faaliyet yürütmek vergi açısından aynı şekilde değerlendirilmiyor. Yeni düzenlemenin esas amacı, dijital platformlardan daha kapsamlı veri alınabilmesini sağlamak. Bir kişinin faaliyetinin vergilendirilebilir ticari kazanç oluşturup oluşturmadığı ise işlemin niteliği, devamlılığı, kapsamı ve mevcut vergi mevzuatı dikkate alınarak değerlendirilecek. Bu nedenle “internetten ilan veren herkes yeni vergi ödeyecek” şeklindeki bir yorum düzenlemenin kapsamını olduğundan farklı gösterebilir.

GİB İŞ HACMİ VE SEKTÖRE GÖRE AYRIM YAPABİLECEK

Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yetki, bütün dijital faaliyetlerin aynı şekilde raporlanmasını zorunlu kılmıyor. Bildirim kapsamı belirlenirken iş hacmi, faaliyet gösterilen sektör, mükellef grubu ve işlem tutarı gibi ölçütler kullanılabilecek. Satış, alış, kiralama, ilan veya reklama konu olan mal ve hizmetin türü de değerlendirmede dikkate alınabilecek. Böylece düşük hacimli bireysel işlemler ile düzenli ticari faaliyetlerin birbirinden ayrılmasına yönelik farklı kriterler oluşturulabilecek. Hangi sınırların uygulanacağı ise GİB’in yapacağı düzenlemelerle somutlaşacak.

SOSYAL MEDYADAN TİCARET YAPANLAR İÇİN DE ÖNEMLİ

Yeni düzenleme özellikle Instagram, Facebook, TikTok ve benzeri sosyal ağlar üzerinden ürün, hizmet veya reklam geliri elde edenler açısından dikkat çekiyor. Sosyal ağ sağlayıcılarının da kapsamda sayılması, ticari faaliyetin yalnızca e-ticaret siteleriyle sınırlı görülmeyeceğini ortaya koyuyor. Düzenli ürün satan, hizmet pazarlayan veya ticari reklam faaliyeti yürüten hesaplara ilişkin veriler gerekli görülmesi halinde vergi idaresinin denetim alanına girebilecek. Böylece sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen kayıt dışı ticaretin tespit edilmesine yönelik veri imkânı genişlemiş olacak. Uygulamanın ayrıntıları ise GİB’in bildirim kapsamını nasıl belirleyeceğine göre netleşecek.

DİJİTAL EKONOMİDE KAYIT DIŞILIĞA KARŞI VERİ TABANLI DENETİM

Yapılan değişiklik, vergi denetiminde dijital platformların tuttuğu verilerin çok daha etkin kullanılacağı yeni bir dönemin işareti niteliğinde. GİB, platformlardan gelen kullanıcı, ilan ve işlem bilgilerini mevcut mükellef kayıtları ve beyanlarla karşılaştırabilecek. Böylece beyan edilen gelir ile dijital ortamda gerçekleşen ekonomik faaliyetler arasındaki farklılıkların tespit edilmesi kolaylaşabilecek. Düzenlemenin uygulamaya alınmasıyla özellikle sürekli internet satışı yapanlar, çevrim içi kiralama faaliyeti yürütenler ve dijital platformlardan ticari gelir sağlayanlar açısından kayıt ve beyan yükümlülükleri daha fazla önem kazanacak. En kritik değişiklik ise vergi idaresinin artık yalnızca gerçekleşen e-ticaret satışlarına değil, internet üzerindeki daha geniş bir ticari faaliyet alanına ilişkin düzenli veri talep edebilecek olması.