Savaş Katar ekonomisini vurdu

Orta Doğu’da aylardır devam eden savaşın ekonomik faturası Katar’da ağırlaşmaya başladı. Ülkenin temel gelir kaynaklarından sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının sekteye uğramasının ardından Doha yönetimi kamu harcamalarında kapsamlı tasarruf tedbirlerine yöneldi. Financial Times’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre bazı kamu kurumlarının bütçeleri yüzde 30’a varan oranlarda azaltılırken, yurt dışı yardım finansmanında yaklaşık yüzde 85 kesintiye gidildi. Katar ekonomisindeki baskının merkezinde LNG üretimi ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan enerji sevkiyatındaki ciddi aksamalar bulunuyor. IMF ise Katar ekonomisinin 2026 yılında yüzde 8,6 küçülmesini bekliyor.

KAMU KURUMLARINA YÜZDE 30’A VARAN KESİNTİ

Katar yönetimi, savaşın kamu maliyesi üzerindeki baskısının artmasıyla birlikte devlet kurumlarından harcamalarını azaltmalarını istedi. Financial Times’a göre bazı kamu kuruluşlarının bütçelerinde yüzde 30’a kadar kesintiye gidildi. Ancak bu oran Katar’ın 2026 yılı toplam devlet bütçesinin yüzde 30 azaltıldığı anlamına gelmiyor. Kesintilerin hangi kurumları kapsadığı ve toplam kamu harcamaları üzerinde ne büyüklükte bir tasarruf sağlayacağı henüz açıklanmadı. Alınan kararlar, Doha yönetiminin enerji gelirlerindeki kayba karşı mali dengeleri korumaya çalıştığını gösteriyor.

YURT DIŞI YARDIMLARINDA YÜZDE 85’LİK FREN

Tasarruf tedbirlerinin en sert uygulandığı alanlardan biri Katar’ın yurt dışına sağladığı yardım finansmanı oldu. FT’nin aktardığı bilgilere göre bu kalemde yaklaşık yüzde 85 oranında kesinti yapıldı. Katar uzun yıllardır farklı ülkelerde insani yardım, kalkınma projeleri ve çeşitli finansman programlarında önemli rol üstleniyor. Yeni ekonomik şartların Doha’nın dışarıya aktardığı kaynaklarda ciddi bir daralmaya neden olduğu görülüyor. Savaşın uzaması halinde yurt dışı harcamalarındaki sınırlamaların devam edip etmeyeceği yakından takip edilecek.

2026 BÜTÇESİ YAKLAŞIK 61 MİLYAR DOLAR

Katar’ın resmi 2026 bütçesinde toplam kamu harcamaları 220,8 milyar Katar riyali olarak belirlenmişti. Bu tutar güncel kur üzerinden yaklaşık 60-61 milyar dolara karşılık geliyor. Bütçede 199 milyar riyal gelir öngörülürken bunun 155 milyar riyalinin petrol ve doğal gaz gelirlerinden sağlanması planlanmıştı. Dolayısıyla enerji sektöründe yaşanan uzun süreli bir aksama devlet gelirlerini doğrudan etkileyebilecek büyüklükte önem taşıyor. Savaş öncesinde oluşturulan bütçe dengesi, LNG ihracatındaki kesintiler nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor.

LNG ÜRETİMİ VE İHRACATI SAVAŞTAN AĞIR DARBE ALDI

Katar ekonomisindeki sorunun merkezinde ülkenin en önemli gelir kaynaklarından LNG bulunuyor. İran saldırılarının Ras Laffan’daki üretim tesislerini etkilemesinin ardından bazı LNG üretim hatları kapatıldı ve sevkiyatlarda mücbir sebep ilan edildi. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik ve ulaşım sorunları da Katar’ın gazını dünya pazarlarına ulaştırmasını zorlaştırdı. Reuters’ın aktardığı verilere göre yaşanan kesintiler onlarca LNG kargosunun teslimatını etkiledi ve bazı ihracat operasyonları askıya alındı. Dünyanın en büyük LNG üreticilerinden biri olan Katar için enerji akışındaki her uzun süreli kesinti doğrudan kamu gelirlerine yansıyor.

IMF: KATAR EKONOMİSİ YÜZDE 8,6 KÜÇÜLEBİLİR

Uluslararası Para Fonu’nun son tahmini, Katar ekonomisindeki darbenin büyüklüğünü rakamlarla ortaya koyuyor. IMF, Katar’ın reel gayrisafi yurt içi hasılasının 2026 yılında yüzde 8,6 azalacağını öngörüyor. Bu oran Körfez ülkeleri arasında yılın en sert ekonomik daralmalarından birine işaret ediyor. IMF, enerji üretimi ve taşımacılığındaki kesintilerin Katar, Irak ve Kuveyt gibi üretici ülkeleri özellikle ağır etkilediğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sorunların beklenenden uzun sürmesi de bölge ekonomisine ilişkin tahminlerin aşağı çekilmesinde önemli rol oynuyor.

KATAR MALİ REZERVLERİNİ DEVREYE SOKUYOR

Katar’ın karşı karşıya olduğu ekonomik şoka rağmen ülkenin önemli mali tamponları bulunuyor. Doha yönetimi yıllar boyunca enerji gelirlerinin bir bölümünü rezervlere ve Katar Yatırım Otoritesi üzerinden küresel yatırımlara yönlendirdi. Financial Times, QIA’nın yönettiği varlıkların yaklaşık 500 milyar dolar büyüklüğünde olduğunu aktarırken kurum kendi internet sitesinde toplam varlık büyüklüğünü resmi olarak açıklamıyor. Bu kaynaklar savaşın oluşturduğu gelir kaybının kısa vadede yönetilmesinde Katar’a önemli hareket alanı sağlıyor. Ancak enerji ihracatındaki kesintilerin uzun süre devam etmesi halinde rezervlerin kullanılmasıyla birlikte daha sert bütçe tedbirlerinin de gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

SAVAŞ UZARSA YENİ KESİNTİLER GÜNDEME GELEBİLİR

Katar yönetimi açısından kritik konu savaşın ve enerji sevkiyatındaki aksamanın ne kadar süreceği olacak. LNG üretimi ve ihracatı normale dönerse ülkenin yüksek enerji gelirleri ekonomide hızlı bir toparlanmaya imkân sağlayabilir. Buna karşılık krizin yılın son aylarına kadar devam etmesi bütçe açığını büyütebilir ve yeni tasarruf önlemlerinin gündeme gelmesine yol açabilir. Katar’ın dev mali rezervleri kısa vadede önemli güvence sağlasa da ülke ekonomisinin enerji ihracatına yüksek bağımlılığı mevcut krizde en büyük zayıflık olarak öne çıkıyor. Kamuda yüzde 30’a ulaşan kesintiler ve dış yardımlardaki yüzde 85’lik azaltım, savaşın Katar ekonomisi üzerindeki etkisinin artık devlet harcamalarına doğrudan yansımaya başladığını gösteriyor.