Bakan Tekin: Okullarda kayıt parası istenemez

Millî Eğitim Bakanlığı, 2026-2027 eğitim ve öğretim yılı öncesinde devlet okullarındaki kayıt işlemleriyle ilgili tartışmalara son noktayı koydu. Bakan Yusuf Tekin imzasıyla 81 ile gönderilen genelgede, öğrenci kayıtları sırasında velilerden “kayıt parası” veya başka bir isim altında zorunlu ücret alınamayacağı açıkça belirtildi. Düzenlemeye göre okul kaydı için para talep edilemeyeceği gibi, kayıt işlemi bağış veya başka bir maddi katkı şartına da bağlanamayacak. Bakanlık ayrıca bu yöndeki şikâyetlerin dikkate alınmasını ve mevzuata aykırı uygulamalar hakkında gerekli işlemlerin yapılmasını istedi. Üstelik kayıt parası ve zorunlu bağış yasağının dayanağı yalnızca yeni genelge değil; Anayasa, Millî Eğitim Temel Kanunu ve Okul-Aile Birliği Yönetmeliği de velilerin zorunlu bağışa mecbur bırakılamayacağını hükme bağlıyor.

MEB 81 İLE AÇIK TALİMAT GÖNDERDİ

Millî Eğitim Bakanlığının 19 Ağustos 2026 tarihinde yayımladığı “2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılına İlişkin İş ve İşlemler” genelgesinde kayıt işlemlerine özel bir madde ayrıldı. Genelgenin 17’nci maddesinde kayıtların Bakanlığın adrese dayalı e-Kayıt esaslarına uygun olarak yürütülmesi istendi. Aynı maddede, öğrenci kayıtları sırasında “kayıt parası veya başka ad altında” zorunlu herhangi bir ücret alınmaması açıkça hükme bağlandı. Bakanlık, bu kurala aykırı uygulamalarla ilgili şikâyetlerin dikkate alınarak gerekli işlemlerin yapılmasını da istedi. Böylece okul yönetimlerinin kayıt işlemini herhangi bir ödeme şartına bağlayamayacağı yeni eğitim yılı öncesinde bir kez daha açık biçimde duyuruldu.

KAYITLAR ZATEN E-OKUL ÜZERİNDEN OTOMATİK YAPILIYOR

MEB’in açıklamasına göre devlet okullarındaki kayıt işlemleri elektronik ortamda e-Okul sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor. Öğrencilerin kayıt okulları, adrese dayalı kayıt sistemi ve Bakanlığın belirlediği kayıt bölgeleri esas alınarak belirleniyor. Bu nedenle velinin çocuğunu kayıt ettirmek amacıyla ayrıca okul yönetimiyle bir ücret pazarlığına veya maddi işleme girmesi gerekmiyor. Bakanlık, kayıtların elektronik ortamda otomatik gerçekleşmesi nedeniyle veliden kayıt ücreti alınmasının söz konusu olmayacağını özellikle vurguladı. MEB’in açıklamasında, kayıt için para istendiğine ilişkin şikâyetlerin takip edilerek gereğinin yapılacağı da belirtildi.

SADECE “KAYIT PARASI” DENİLMESİ ŞART DEĞİL

Düzenlemede dikkat edilmesi gereken en önemli ayrıntılardan biri ücretin hangi isim altında istendiğinin belirleyici olmaması. Genelge yalnızca doğrudan “kayıt parası” adı verilen ödemeleri yasaklamıyor, başka isimler altında zorunlu hâle getirilen ücretleri de kapsıyor. Dolayısıyla kayıt işleminin yapılması veya tamamlanması için velinin herhangi bir zorunlu maddi ödeme yapması istenemeyecek. Okulun çeşitli ihtiyaçları gerekçe gösterilerek kayıt işleminin maddi katkıya bağlanması da bu kapsamda değerlendirilecek. Bakanlığın kullandığı “başka ad altında zorunlu olarak herhangi bir ücret alınmaması” ifadesi bu konuda okul yönetimlerine açık bir sınır çiziyor.

OKUL-AİLE BİRLİKLERİ KAYIT DÖNEMİNDE BAĞIŞ TOPLAYAMAZ

Kayıt döneminde veliler açısından en çok tartışılan konulardan biri okul-aile birlikleri üzerinden talep edilen bağışlar olurken, bu konuda yönetmelikte açık bir hüküm bulunuyor. Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği’nin 15’inci maddesine göre birliklerin gelirleri arasında ayni ve nakdî bağışlar bulunabiliyor. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası okul-aile birliklerinin velileri hiçbir şekilde bağış yapmaya zorlayamayacağını hükme bağlıyor. Yönetmelik ayrıca okul kayıt döneminde bağış ve yardım toplanamayacağını açık şekilde belirtiyor. Bu nedenle öğrencinin kaydı için “bağış”, “yardım”, “okul ihtiyacı” veya benzeri gerekçelerle veliden zorunlu maddi katkı talep edilmesi mevzuata uygun değil.

1739 SAYILI KANUN DA ZORUNLU BAĞIŞA İZİN VERMİYOR

Konu yalnızca Bakanlığın genelgesi ve yönetmelikle sınırlı değil, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda da okul-aile birliklerinin faaliyetleri düzenleniyor. Kanunun 16’ncı maddesi okul-aile birliklerinin okulların ihtiyaçlarına katkı amacıyla ayni ve nakdî bağış kabul edebileceğini öngörüyor. Ancak aynı düzenleme velilerin hiçbir şekilde bağış yapmaya zorlanamayacağını açık biçimde ortaya koyuyor. Dolayısıyla gönüllü bağış ile kayıt için şart koşulan ödeme hukuken aynı şey değil. Bir veli okuluna kendi isteğiyle katkıda bulunabilir ancak öğrencisinin kaydının yapılması için bağış yapmaya mecbur bırakılamaz.

ANAYASA’DA DA “DEVLET OKULLARINDA PARASIZDIR” HÜKMÜ VAR

Kayıt parası tartışmasının en temel hukuki dayanaklarından biri Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın eğitim hakkını düzenleyen 42’nci maddesi. MEB’in kendi bilgilendirme sayfasında da hatırlatıldığı üzere Anayasa, ilköğretimin bütün vatandaşlar için zorunlu olduğunu ve devlet okullarında parasız olduğunu hükme bağlıyor. Bu anayasal ilke, devlet okullarındaki zorunlu eğitim hizmetlerinin öğrencinin ailesinin maddi durumuna bağlı hâle getirilememesinin temelini oluşturuyor. MEB de kayıt, aidat, katkı ve bağışlarla ilgili resmi açıklamalarında Anayasa’nın 42’nci maddesine doğrudan atıfta bulunuyor. Böylece kayıt parası yasağının yalnızca idari bir tercih olmadığı, eğitim hakkını düzenleyen daha geniş hukuki çerçeve içerisinde yer aldığı görülüyor.

GÖNÜLLÜ BAĞIŞ İLE ZORUNLU KAYIT PARASI AYNI ŞEY DEĞİL

Yeni düzenlemenin “okullara hiçbir zaman hiçbir şekilde bağış yapılamaz” şeklinde yorumlanması da doğru değil. Okul-Aile Birliği Yönetmeliği resmî okullardaki birliklerin belirli kurallar çerçevesinde ayni ve nakdî bağış kabul edebilmesine imkân tanıyor. Ancak bunun temel şartı bağışın gönüllü olması ve velinin herhangi bir biçimde zorlanmaması. Daha da önemlisi yönetmelik, kayıt döneminde okul-aile birliklerinin bağış ve yardım toplamasına izin vermiyor. Dolayısıyla haberin özü, gönüllü bağış sisteminin tamamen kaldırılması değil; öğrencinin okula kaydının para, bağış veya yardıma bağlanmasının kesin biçimde önlenmesi.

PARA İSTENİRSE VELİLER ŞİKÂYET EDEBİLECEK

MEB, mevzuata rağmen kayıt sırasında ücret talep edilmesi ihtimaline karşı şikâyet mekanizmasının işletileceğini de açıkladı. 2026-2027 eğitim yılı genelgesinde bu tür uygulamalara ilişkin şikâyetlerin dikkate alınarak gerekli işlemlerin yapılması istendi. Bakanlığın Temel Eğitim Genel Müdürlüğü de okul yönetimleriyle ilgili şikâyetlerin ilgili il veya ilçe millî eğitim müdürlüklerine bildirilebileceğini belirtiyor. Bu nedenle kaydın gerçekleştirilmesi karşılığında zorunlu ücret veya bağış talebiyle karşılaşan velilerin durumu ilgili millî eğitim birimine iletme hakkı bulunuyor. Bakanlığın bu yılki genelgesiyle birlikte kayıt parası konusunda hem okul yönetimlerine hem de denetim birimlerine açık bir uygulama talimatı verilmiş oldu.

2026-2027 KAYIT DÖNEMİNDE KURAL NET

Yeni eğitim öğretim yılı 14 Eylül 2026 Pazartesi günü başlayacak ve kayıt işlemleri Bakanlığın elektronik kayıt sistemi üzerinden yürütülecek. Devlet okullarında öğrencinin kayıt hakkı, velisinin para ödemesine veya maddi yardımda bulunmasına bağlanamayacak. “Kayıt parası”, “bağış”, “yardım” ya da başka bir isim altında zorunlu ödeme talep edilmesi MEB’in 2026-2027 genelgesine aykırı olacak. Okul-aile birliklerinin velileri bağışa zorlaması ve kayıt döneminde bağış veya yardım toplaması da mevcut yönetmelik hükümleri gereğince mümkün değil. Böylece yeni eğitim yılı öncesinde veliler açısından mesaj netleşti: Çocuğun devlet okuluna kaydı için zorunlu para veya bağış ödeme şartı bulunmuyor.