PKK’lıların serbest kalmasında 3 şart

Çerçeve yasanın ardından PKK mensuplarına uygulanacak adli süreçlere ilişkin ayrıntılar ortaya çıkmaya başladı. Hükümlüler, tutuklular ile firari ve haklarında yakalama kararı bulunanlar için dosyaların farklı yargı mercilerince ele alınması planlanıyor. Irak’ın kuzeyindeki kamplarda bulunduğu belirtilen yaklaşık 3 bin 800 örgüt mensubunun silah bırakması ve adli işlemleri de sürecin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

TBMM’de kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun sonrasında gözler uygulamanın nasıl yürütüleceğine çevrildi. Nefes gazetesi yazarı Özgür Cebe’nin güvenlik ve adli kaynaklara dayandırdığı habere göre, olası toplu teslimlerde adliyelerde oluşabilecek yoğunluğun önüne geçmek amacıyla dosyaların üç ana grupta ele alınması öngörülüyor. Bunlar cezaevindeki hükümlüler, yargılaması süren tutuklular ile firari veya haklarında yakalama kararı bulunan örgüt mensupları olarak sıralanıyor.

HÜKÜMLÜLERİN DOSYALARI İNFAZ HÂKİMLİKLERİNE GİDECEK

Silahlı saldırılara katılmadığı belirlenen ancak örgüt üyeliği, örgüt kurma veya yönetme, örgüte bilerek yardım etme, propaganda ya da terörizmin finansmanı kapsamındaki suçlardan kesinleşmiş cezası bulunanların dosyalarının infaz hâkimliklerince değerlendirilmesi bekleniyor. Haberde, istinaf veya Yargıtay tarafından kesinleştirilmiş mahkûmiyetlerin yeni düzenlemeye göre yeniden ele alınacağı belirtiliyor. Kanunun resmi metnine göre ise kesinleşmiş cezaların infazının suç ve ceza miktarına bağlı olarak beş ya da on yıl ertelenebilmesi mümkün olacak. Erteleme kararını infaz hâkimi verecek ve bu süre içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde infaz yeniden başlayacak. Sürenin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması durumunda ceza infaz edilmiş sayılacak.

TUTUKLULAR İÇİN KARARI MAHKEMELER VERECEK

İkinci grupta, aynı suçlardan tutuklu bulunan ancak haklarındaki yargılama henüz kesinleşmemiş kişiler yer alıyor. Bu dosyalarda karar, yargılamayı yapan ağır ceza mahkemelerinin yanı sıra dosyanın bulunduğu aşamaya göre istinaf veya Yargıtay tarafından değerlendirilecek. Kanun, tutukluların kendiliğinden tahliye edilmesini öngörmüyor; mevcut tutuklama ve adli kontrol kararlarının yeniden incelenmesini düzenliyor. Koşulların oluşması halinde ilgili yargı merci tutuklamayı veya adli kontrolü kaldırabilecek. Böylece her dosyada kişinin suçlaması ve yargılama aşamasına göre ayrı bir hukuki işlem yapılacak.

FİRARİLER VE HAKKINDA YAKALAMA KARARI BULUNANLAR

En dikkat çekici başlıklardan biri, Türkiye dışında bulunan ve haklarında tutuklamaya yönelik yakalama kararı çıkarılmış örgüt mensuplarının durumu. Nefes’in haberine göre dağ kadrosunda veya Avrupa yapılanmasında yer alan ve hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmayan kişilerin dosyaları, yakalama kararını veren cumhuriyet başsavcılıklarınca ele alınacak. Teslim olan kişinin ifadesinin alınmasının ardından soruşturma dosyasının hızla mahkemeye taşınması ve yakalama kararının yeni yasa kapsamında değerlendirilmesi öngörülüyor. Haberde bu kişilerin koşulları sağlamaları halinde serbest bırakılabileceği belirtiliyor. Ancak nihai kararın her dosya için yetkili savcılık ve mahkeme tarafından verilmesi gerekiyor.

YASA YÜRÜRLÜĞE GİRER GİRMEZ OTOMATİK TAHLİYE YOK

Çerçeve yasanın en kritik noktalarından biri uygulamanın belirli şartlara bağlanmış olması. Kanuna göre PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silahlarla mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin MGK tarafından teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından adli mekanizma işlemeye başlayabilecek. Dolayısıyla kanunun kabul edilmiş olması tek başına hükümlü veya tutukluların doğrudan serbest bırakılması sonucunu doğurmuyor. Başvurular ve dosyalar kanunda belirlenen koşullar çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilecek.

BAŞVURU İÇİN 6 AYLIK SÜRE ÖNGÖRÜLÜYOR

Kanunun uygulanmasını başlatacak MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından düzenlemeden yararlanmak isteyenler için altı aylık başvuru süresi başlayacak. Başvurular kişinin bulunduğu yerdeki cumhuriyet başsavcılığına veya bu amaçla görevlendirilecek kurumlara yapılabilecek. Süresi içinde başvuru yapmayan kişiler hakkında mevcut soruşturma, kovuşturma veya infaz işlemleri devam edecek. Düzenlemede suçun niteliğine göre soruşturma, kovuşturma ve infazın beş veya on yıl ertelenebilmesine imkân tanınıyor. Erteleme süresinde yeni bir terör suçunun işlenmesi ise düzenlemeden yararlanma durumunu ortadan kaldırabilecek.

18 KAMPTAKİ YAKLAŞIK 3 BİN 800 KİŞİYE ÇEVRİLDİ

Adli sürecin yanında sahadaki silah bırakma takvimi de yakından takip ediliyor. Güvenlik kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre Irak’ın kuzeyindeki 18 kampta yaklaşık 3 bin 800 PKK mensubu bulunuyor. Bu kişilerin 1 Ekim’e kadar kademeli gruplar halinde silah bırakmasının planlandığı belirtiliyor. Silahların, ağır mühimmatın ve diğer askeri teçhizatın belirlenen noktalarda teslim alınarak tek tek envantere kaydedilmesi öngörülüyor. Sürecin güvenlik ve istihbarat birimleri tarafından sahada takip edileceği aktarılıyor.

SİLAHLARIN 35 YERALTI TÜNELİNDE BULUNDUĞU İDDİASI

Sürecin bir diğer önemli ayağını örgütün elindeki ağır silah ve mühimmat oluşturuyor. İstihbarat kaynaklarından elde edildiği belirtilen raporlara göre Irak’ın kuzeyindeki barınma alanlarında 35 farklı yeraltı tünelinin cephanelik ve mühimmat deposu olarak kullanıldığı öne sürülüyor. Bu noktalarda tanksavar ve hava savunma füzelerinden havanlara, piyade tüfeklerinden keskin nişancı silahlarına kadar geniş bir cephaneliğin bulunduğu belirtiliyor. Geçmiş yıllarda sınır karakollarına yönelik saldırılarda kullanılan bombalı maket uçakların da bu depolarda bulunduğu ileri sürülüyor. Söz konusu bilgiler güvenlik ve istihbarat kaynaklarının raporlarına dayandırılıyor.

AT-4’TEN STINGER’A UZANAN SİLAH LİSTESİ

Raporda örgütün elinde bulunduğu ileri sürülen silahların çeşitliliği dikkat çekiyor. Listede İsveç menşeli AT-4 tanksavar, RPG-7 roketatar, ABD yapımı M-4, M-16 ve M-15 piyade tüfekleri, AK-47 Kalaşnikof, M-1 keskin nişancı tüfeği, lazer nokta işaretleyiciler ve gece görüş sistemleri bulunuyor. Ayrıca 60 ve 82 milimetrelik havanlar, M-79 tanksavar, LAW, SA-7 hava savunma sistemi, 107 milimetrelik Katyuşa ve 40 milimetrelik bomba atarlar da raporda sayılıyor. Stinger, Strella, İgla, Rus yapımı Konkurs ve Fransız yapımı Milan tanksavar sistemlerinin de örgütün envanterinde bulunduğu ileri sürülüyor. Doçka uçaksavar, Biksi ağır makineli tüfek, Dragunov keskin nişancı tüfeği ve Polonya menşeli saldırı ve savunma tipi el bombaları da bildirilen cephanelik içerisinde yer alıyor.

SİLAHLARIN KAYNAĞI DA MERCEK ALTINDA

Güvenlik ve istihbarat raporlarında yalnızca silahların miktarı değil, hangi ülkelerde üretildikleri ve örgütün eline nasıl geçtiği de inceleniyor. Haberde, tünellerde bulunduğu belirtilen silahların yaklaşık yüzde 80’inin ABD’nin Suriye’de IŞİD’le mücadele kapsamında sağladığı silahlarla bağlantılı olduğu ileri sürülüyor. Özellikle ABD yapımı M-4 tipi tüfekler ile İsveç menşeli AT-4 tanksavar sistemleri bu başlık altında öne çıkarılıyor. Raporda Rusya, Fransa ve Polonya üretimi çeşitli silah ve mühimmatların da örgüt envanterinde bulunduğu ifade ediliyor. Silahların teslim edilmesiyle birlikte seri numarası ve envanter bilgilerinin kayıt altına alınmasının, silahların kaynağının belirlenmesi açısından önem taşıması bekleniyor.

KASTEN ÖLDÜRME SUÇLARI KAPSAM DIŞINDA

Düzenleme bütün suçlar için aynı hukuki sonucu doğurmuyor. Kanunda PKK/KCK faaliyetleri kapsamında işlenen kasten öldürme suçları açık biçimde düzenlemenin dışında tutuluyor. Ayrıca örgüt faaliyetleriyle bağlantısı bulunmayan kişisel adli suçlar ile diğer terör örgütleri de yasa kapsamında değerlendirilmeyecek. 1 Haziran 2005’ten önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren belirli suçlar da kapsam dışında bırakılıyor. Bu nedenle düzenlemenin uygulanmasında her kişinin dosyası ve isnat edilen suç ayrı ayrı incelenecek.

5 VE 10 YILLIK ERTELEME SİSTEMİ UYGULANACAK

Kanunun hukuki mekanizmasının merkezinde soruşturma, kovuşturma ve infazın belirli sürelerle ertelenmesi bulunuyor. Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren kapsamdaki suçlarda beş yıllık, daha ağır suçlarda ise on yıllık erteleme gündeme gelebilecek. Kesinleşmiş mahkûmiyetlerde de toplam ceza miktarına göre aynı beş ve on yıllık sistem uygulanacak. Kişi erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlerse dosya yeniden işleme alınacak veya cezanın infazına devam edilecek. Sürenin yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanması durumunda soruşturma veya dava düşebilecek, kesinleşmiş ceza ise infaz edilmiş kabul edilecek.

SÜREÇTE HEM SİLAH TESLİMİ HEM YARGI DOSYALARI TAKİP EDİLECEK

Bundan sonraki aşamada iki ayrı süreç eş zamanlı ilerleyecek. Sahada örgüt mensuplarının silah ve mühimmatı teslim etmesi takip edilirken Türkiye’de savcılıklar, mahkemeler ve infaz hâkimlikleri kapsama girebilecek dosyaları değerlendirecek. Güvenlik kurumlarının silahların tamamen teslim edildiğine ve örgütün fiilî varlığının sona erdiğine ilişkin tespiti hukuki sürecin başlangıcı açısından belirleyici olacak. MGK teyidi ve Resmî Gazete’de yayımlanacak kararın ardından başvuru ve yargısal değerlendirme aşamasına geçilecek. Böylece hükümlüler, tutuklular ve firariler için farklı işlemler uygulanırken herhangi bir tahliye veya dosya kapatma kararı kişilerin durumuna ve kanundaki koşullara göre verilecek.