Çocuk suçlulara ağır cezalar yasalaştı

Suça sürüklenen çocuklara yönelik önemli düzenlemeler içeren kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Yeni düzenlemeyle özellikle 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocuklar açısından ağır suçlarda uygulanacak hapis cezalarında değişikliğe gidilirken, bazı ağırlaştırılmış yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmaması da mümkün hale getirildi.

Suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenleme yasalaştı

TBMM Genel Kurulu’nda suça sürüklenen çocuklarla ilgili önemli değişiklikler içeren kanun teklifi kabul edildi. Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapan düzenlemeyle, farklı yaş gruplarındaki çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler yeniden ele alındı. Yeni düzenleme özellikle ağır suçlarda çocuklar hakkında uygulanabilecek hapis sürelerini yeniden belirliyor. Bunun yanında ateşli silahların çocukların eline geçmesine neden olan kişilere yönelik yeni bir cezai sorumluluk da getiriliyor. Yasalaşan düzenleme, çocukların işlediği suçlarda yaş ve fiilin niteliğine göre farklı sonuçlar doğuracak.

12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu yeniden düzenlendi

Yeni düzenlemede fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını tamamlamamış çocuklar için mevcut ceza sorumluluğu hükümlerine ilişkin ayrıntılar yeniden düzenlendi. Çocuğun işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu durumda çocuk hakkında hapis cezası yerine çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilecek. Buna karşılık çocuğun yaptığı eylemin hukuki sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine sahip olduğu belirlenirse ceza hükümleri devreye girecek. Böylece aynı yaş grubundaki çocuklar açısından değerlendirme, yalnızca yaş kriterine değil, çocuğun gelişimsel durumuna da bağlanmış olacak.

Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13-18 yıl

12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğunun bulunduğunun kabul edilmesi halinde ağır suçlar için uygulanacak hapis süreleri de düzenlendi. Buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bir suç söz konusu olduğunda çocuk hakkında 13 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilecek. Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise ceza 10 yıldan 12 yıla kadar olacak. Diğer hapis cezalarında ise yarı oranında indirim uygulanacak. Ayrıca bu yaş grubunda her bir fiil bakımından verilecek hapis cezası 9 yılı aşamayacak.

15-18 yaş grubunda hapis süreleri artırıldı

Düzenlemenin en dikkat çeken bölümlerinden biri 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış çocuklara ilişkin oldu. Bu yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilebilecek. Diğer cezalar bakımından ise üçte bir oranında indirim yapılacak. Ancak bu kapsamda her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.

Çocuklara yönelik yaş indirimi bazı suçlarda uygulanmayabilecek

Genel Kurul’da kabul edilen önergeyle ağırlaşmış yaralama suçları bakımından da önemli bir değişiklik yapıldı. Yeni düzenlemeye göre bazı ağır sonuçlar doğuran kasten yaralama suçlarında 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında yaş indiriminin uygulanmaması mümkün olacak. Mahkeme değerlendirme yaparken somut olayda kastın ağırlığı, suçun amacı ve saiki, eylemin işleniş biçimi ve kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığı gibi unsurları dikkate alabilecek. Böylece çocuğun yaşı tek başına ceza indirimi uygulanması açısından belirleyici olmayabilecek. Düzenleme, özellikle ağır sonuç doğuran yaralama eylemlerinde hâkime daha geniş bir değerlendirme alanı getiriyor.

Ölümle sonuçlanan ağır yaralama suçları kapsamda

Yaş indiriminin uygulanmayabileceği suçlar arasında ağır sonuçlara yol açan bazı kasten yaralama eylemleri de bulunuyor. Düzenleme, mağdurun iyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine neden olan yaralamaları kapsıyor. Duyulardan veya organlardan birinin işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybedilmesi gibi sonuçlar da düzenlemede yer alıyor. Yüzün sürekli değişikliğine veya gebe bir kadına yönelik eylem sonucunda çocuğun düşmesine neden olan yaralamalar da kapsamda bulunuyor. Eylemin ölümle sonuçlandığı ağırlaşmış yaralama suçlarında da aynı değerlendirme yapılabilecek.

Kasten öldürme suçlarında da yeni değerlendirme yapılacak

Düzenlemeyle 15-18 yaş grubundaki çocukların kasten öldürme suçları bakımından yaş indiriminin uygulanmasına ilişkin değerlendirme de değişiyor. Somut olayın özellikleri, kastın ağırlığı ve suçun işleniş şekli gibi unsurların dikkate alınması mümkün hale geliyor. Bunun yanında suçun hangi amaç veya saikle işlendiği de değerlendirmeye alınabilecek. Daha önce kasıtlı bir suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak da dikkate alınabilecek kriterler arasında bulunuyor. Böylece aynı yaş grubundaki tüm dosyalarda otomatik şekilde aynı indirim oranının uygulanması yerine olayın özelliklerinin değerlendirilmesinin önü açılıyor.

Ateşli silahların çocukların eline geçmesine yeni ceza

Yasalaşan düzenlemede yalnızca çocukların işlediği suçlara ilişkin ceza hükümleri bulunmuyor. Ateşli silahların çocuklar tarafından ele geçirilmesine neden olan kişilere yönelik de yeni bir düzenleme getiriliyor. Silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi ve bu nedenle çocuk tarafından ele geçirilmesi halinde, daha ağır bir suç oluşmadığı takdirde sorumlu kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilecek. Böylece silahların çocukların erişimine açık şekilde bırakılması konusunda yeni bir cezai sorumluluk oluşturuluyor. Düzenlemenin bu bölümünün amacı, ateşli silahların çocukların kontrolüne geçmesine yol açabilecek ihmallere karşı hukuki yaptırımı güçlendirmek.

Ceza belirlenirken çocuğun eylemi ve gelişimi dikkate alınacak

Yeni sistemde çocukların ceza sorumluluğunun belirlenmesinde yaşın yanı sıra fiilin hukuki anlamını kavrama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği önem taşıyor. Özellikle 12-15 yaş grubunda bu değerlendirme, çocuğun ceza sorumluluğunun bulunup bulunmadığının belirlenmesinde kritik rol oynayacak. Çocuğun sorumluluğunun bulunduğunun kabul edildiği durumlarda ise suçun gerektirdiği cezanın türüne göre farklı indirim oranları uygulanacak. 15-18 yaş grubunda ise ağır suçlar için daha yüksek hapis süreleri öngörülüyor. Böylece çocukların yaş gruplarına göre farklılaştırılmış bir ceza sistemi uygulanmaya devam ederken ağır suçlarda daha uzun hapis sürelerinin önü açılıyor.

Yeni düzenleme hangi suçlarda daha ağır sonuç doğuracak?

Yasalaşan değişiklik özellikle ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis gerektiren suçlar bakımından dikkat çekiyor. 12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu bulunan çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13-18 yıl, müebbet gerektiren suçlarda ise 10-12 yıl aralığı belirlendi. 15-18 yaş grubunda ise aynı suçlar açısından süreler sırasıyla 19-27 yıl ve 15-18 yıl olarak düzenlendi. Ayrıca bazı ağırlaşmış yaralama ve kasten öldürme dosyalarında yaş indiriminin uygulanmaması mümkün hale getirildi. Böylece özellikle ağır sonuç doğuran suçlarda çocuklar açısından uygulanacak ceza rejiminde önemli bir değişiklik yapıldı.

Düzenleme TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı

Çocuklara ilişkin yeni ceza hükümlerini içeren kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nda yapılan görüşmelerin ardından kabul edildi. Kanunla birlikte Çocuk Koruma Kanunu ve bazı diğer kanunlarda değişiklik yapılmış oldu. Kabul edilen düzenleme, çocukların işlediği ağır suçlarda uygulanacak cezaların yanı sıra çocukların ateşli silahlara erişimini önlemeye yönelik hükümler de içeriyor. Özellikle 15-18 yaş grubunda ağır suçlar için belirlenen yeni hapis aralıkları düzenlemenin en önemli başlıkları arasında yer aldı. Meclis’ten geçen değişiklikle birlikte suça sürüklenen çocuklara ilişkin ceza hükümlerinde yeni bir dönem başlamış oldu.

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan düzenleme, suça sürüklenen çocuklar bakımından ceza sisteminde önemli değişiklikler getiriyor. Yeni hükümlerle 12-15 ve 15-18 yaş gruplarında ağır suçlar için uygulanacak hapis süreleri yeniden belirlenirken, bazı ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmamasının önü açılıyor. Ayrıca ateşli silahların gerekli özen gösterilmeden muhafaza edilmesi ve çocukların bu silahlara erişmesi halinde sorumlu kişilere hapis cezası verilmesi öngörülüyor. Düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri, özellikle ağır suçlarda çocuğun yaşıyla birlikte eylemin niteliği, kastın ağırlığı ve somut olayın özelliklerinin daha fazla önem kazanması. Böylece çocuk suçluluğuna ilişkin mevcut ceza yaklaşımında, ağır suçlar bakımından daha farklı ve daha sıkı bir uygulama oluşturulması hedefleniyor.