ABD-İran Anlaşması Resmileşti

Trump ve Pezeşkiyan’ın dijital ortamda imzaladığı mutabakatın ardından ABD ile İran arasında yeni bir dönem başladı. Askeri operasyonların sona erdirilmesi, yaptırımların kaldırılması ve milyarlarca dolarlık ekonomik iş birliğini içeren anlaşmanın detayları dünya gündemine oturdu.

Dünyanın yakından takip ettiği ABD-İran görüşmelerinde kritik eşik aşıldı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mutabakat metninin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalandığını ve yürürlüğe girdiğini açıkladı. Beyaz Saray da anlaşmayı doğrularken, tarafların önümüzdeki süreçte nihai anlaşmaya ulaşmak için müzakerelerini sürdüreceği bildirildi.

TRUMP İMZAYI G7 ZİRVESİNDE ATTI

ABD basınında yer alan bilgilere göre Başkan Donald Trump, mutabakat metnini G7 Zirvesi kapsamında bulunduğu Fransa’da imzaladı. Beyaz Saray kaynakları, anlaşmanın yürürlüğe girdiğini doğrularken, bu gelişmenin Washington ile Tahran arasında uzun süredir devam eden gerilimi azaltabilecek önemli bir adım olduğu değerlendirmesinde bulundu.

İRAN’DAN RESMİ DOĞRULAMA GELDİ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yaptığı açıklamada Farsça ve İngilizce metinlerin karşılıklı olarak onaylandığını belirtti. Bekayi, anlaşmanın her iki tarafın da imzasını taşıdığını ifade ederek yürürlüğe giriş sürecinin tamamlandığını duyurdu.

ASKERİ OPERASYONLARIN SONA ERDİRİLMESİ HEDEFLENİYOR

Mutabakatın en dikkat çeken maddelerinden biri tarafların birbirlerine karşı askeri operasyon başlatmama taahhüdü oldu. ABD ve İran, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmaların sona erdirilmesini ve güç kullanma tehdidinden uzak durulmasını kabul etti.

EGEMENLİK VE TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ VURGUSU

Taraflar anlaşmada birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceklerini taahhüt etti. Ayrıca iç işlerine müdahale edilmeyeceği yönündeki madde, diplomatik ilişkiler açısından dikkat çeken başlıklardan biri olarak öne çıktı.

60 GÜNLÜK KRİTİK MÜZAKERE SÜRECİ BAŞLIYOR

Anlaşmaya göre ABD ile İran, en fazla 60 gün içerisinde nihai anlaşmayı müzakere ederek sonuçlandırmaya çalışacak. Tarafların karşılıklı mutabakat sağlaması halinde bu sürenin uzatılabileceği belirtildi.

DENİZ ABUKASININ KALDIRILMASI PLANLANIYOR

Mutabakat kapsamında ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacağı açıklandı. Sürecin 30 gün içerisinde tamamlanması hedeflenirken, İran da ticari gemilerin güvenli geçişi için gerekli düzenlemeleri yapacağını bildirdi.

HÜRMÜZ VE DENİZ TİCARETİNDE YENİ DÖNEM

İran, İran Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari geçişlerin güvenli şekilde sürdürülmesi için gerekli tüm tedbirleri alacağını taahhüt etti. Bu maddenin küresel enerji ve ticaret piyasaları açısından büyük önem taşıdığı değerlendiriliyor.

300 MİLYAR DOLARLIK EKONOMİK DESTEK MASADA

Anlaşmanın ekonomik boyutunda ise dikkat çekici detaylar yer aldı. ABD’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık yatırım planı hazırlamayı kabul ettiği belirtildi.

YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI HEDEFLENİYOR

Mutabakat metninde, nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından İran’a yönelik Birleşmiş Milletler kararları ve ABD yaptırımlarının kaldırılmasına yönelik adımların atılacağı ifade edildi. Bu durumun İran ekonomisine önemli katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

İRAN’DAN NÜKLEER TAAHHÜT

Tahran yönetimi anlaşma kapsamında nükleer silah geliştirmeyeceğini ve edinmeyeceğini bir kez daha teyit etti. Tarafların nükleer program konusunda ortak denetim mekanizmaları üzerinde çalışacağı öğrenildi.

DONDURULMUŞ VARLIKLARIN ÖNÜ AÇILIYOR

ABD’nin İran’a ait dondurulmuş fonların ve çeşitli mali varlıkların kullanımına izin vereceği belirtildi. Uzmanlar bu adımın İran ekonomisinde kısa vadede önemli hareketlilik yaratabileceğini ifade ediyor.

BM GÜVENCESİYLE NİHAİ ANLAŞMA HEDEFİ

Taraflar, anlaşmanın uygulanmasını takip edecek ortak bir yürütme mekanizması kurulması konusunda da uzlaştı. Nihai anlaşmanın ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanarak uluslararası güvence altına alınması planlanıyor.

ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat, son yılların en dikkat çekici diplomatik gelişmelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Askeri gerilimin azaltılması, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik iş birliğinin artırılması yönündeki adımların hayata geçirilmesi halinde anlaşmanın yalnızca iki ülkeyi değil, tüm Orta Doğu’nun siyasi ve ekonomik dengelerini etkileyebileceği belirtiliyor. Tarafların önümüzdeki 60 günlük süreçte ortaya koyacağı performans ise nihai anlaşmanın kaderini belirleyecek.