KREDİ ÇEKECEKLER DİKKAT: HESAP HAREKETLERİ İNCELENİYOR, YENİ DÖNEM BAŞLADI

Kredi notu yüksek olmasına rağmen kredi ve kredi kartı başvurusu reddedilenlerin sayısı hızla artıyor. Bankalar, klasik puanlama sistemini geri plana alarak “davranışsal risk analizi” dönemine geçti. Artık son aylardaki hesap hareketleri, harcama alışkanlıkları ve para trafiğinin niteliği kredi kararlarında belirleyici rol oynuyor.

Bankacılık sisteminde kredi değerlendirme süreçleri köklü bir değişimden geçiyor. Uzun yıllardır kredi notu, bankaların en temel referans noktasıyken, yeni dönemde bu kriter tek başına yeterli olmuyor. Son aylarda kredi notu yüksek birçok tüketicinin kredi ya da kredi kartı başvurusu olumsuz sonuçlanıyor.

Bankalar, artan riskler ve tahsilat sorunları nedeniyle müşteri değerlendirmelerinde daha kapsamlı analizlere yönelmiş durumda. Bu kapsamda yalnızca geçmiş ödeme performansı değil, müşterilerin güncel finansal davranışları da mercek altına alınıyor.

KREDİ NOTU YÜKSEK OLANLAR NEDEN REDDEDİLİYOR?

Uzmanlara göre kredi notu, geçmişteki borç ödeme alışkanlıklarını yansıtıyor ancak güncel mali durumu tek başına ortaya koymuyor. Bankalar artık “şu anki risk”e odaklanıyor. Son dönemde düzensiz gelir, ani harcama artışları veya olağan dışı para hareketleri, yüksek kredi notuna rağmen olumsuz değerlendirmeye yol açabiliyor.

DAVRANIŞSAL RİSK ANALİZİ DEVREDE

Yeni sistemde “davranışsal risk analizi” adı verilen yöntem öne çıkıyor. Bu analizde müşterinin son 3 ila 6 aylık hesap hareketleri detaylı şekilde inceleniyor. Gelirin sürekliliği, harcamaların istikrarı ve finansal davranışların tutarlılığı kredi onayında kilit rol oynuyor.

HANGİ HESAP HAREKETLERİ RİSKLİ SAYILIYOR?

Bankalar için düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve sabit giderler olumlu kriter olarak kabul ediliyor. Buna karşılık sık ve açıklaması olmayan para transferleri, ani yüklü para giriş-çıkışları, kısa sürede yapılan yüksek harcamalar ve düzensiz nakit akışı risk sinyali olarak değerlendiriliyor.

GELİRLE UYUMSUZ HARCAMA ALARM VERİYOR

Yapay zeka destekli modeller, müşterinin beyan edilen veya tespit edilen gelirine kıyasla yaptığı harcamaları analiz ediyor. Gelir seviyesini aşan alışverişler, sık kredi kartı limit kullanımı ve nakit avans işlemleri, kredi değerlendirmesinde olumsuz puanlanabiliyor.

KREDİ KARTI BAŞVURULARI DA ETKİLENİYOR

Yeni yaklaşım yalnızca ihtiyaç ve taşıt kredileriyle sınırlı değil. Kredi kartı başvurularında da benzer analizler uygulanıyor. Özellikle mevcut kart limitlerinin yoğun kullanılması ve asgari ödeme alışkanlığı, yeni kart taleplerinin reddedilmesine yol açabiliyor.

MERKEZ BANKASI VE KKB VERİLERİ YETERLİ DEĞİL

Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verileri halen önemli olmakla birlikte, bankalar artık kendi iç sistemlerinden elde edilen verileri daha baskın şekilde kullanıyor. Müşterinin banka içi hareketleri, dış verilerden daha belirleyici hale gelmiş durumda.

YAPAY ZEKA KREDİ KARARLARINDA ETKİLİ

Bankalar, kredi süreçlerinde yapay zeka tabanlı algoritmalardan faydalanıyor. Bu sistemler; düzensiz para trafiği, riskli sektörlerle temas, ani borçlanma eğilimleri ve finansal dalgalanmaları analiz ederek otomatik risk puanı oluşturuyor.

RİSKLİ SEKTÖRLER DE İNCELEMEDE

Bazı sektörlerden gelen ödemeler ya da bu alanlara yapılan transferler de kredi kararlarında etkili olabiliyor. Bankalar, kara para ve finansal suç riskleri nedeniyle para trafiğinin kaynağını daha yakından inceliyor.

TÜKETİCİLER NEYE DİKKAT ETMELİ?

Uzmanlar, kredi kullanmayı planlayanların başvuru öncesi hesap hareketlerini düzenli hale getirmesini öneriyor. Düzensiz transferlerden kaçınılması, harcamaların gelirle uyumlu olması ve banka hesaplarının şeffaf şekilde kullanılması kredi onayı şansını artırıyor.

BANKALARDA TEMKİNLİLİK DÖNEMİ

Artan ekonomik belirsizlikler ve tahsilat riskleri nedeniyle bankaların daha temkinli davrandığı belirtiliyor. Bu durum, krediye erişimin zorlaşmasına ve değerlendirme kriterlerinin sertleşmesine yol açıyor.

Bankacılıkta yeni dönemde kredi notu hâlâ önemli olsa da tek başına yeterli değil. Güncel finansal davranışlar, harcama alışkanlıkları ve hesap hareketlerinin niteliği artık kredi kararlarının merkezinde yer alıyor. Kredi kullanmayı düşünen tüketiciler için “düzenli ve tutarlı finansal profil” oluşturmak, her zamankinden daha kritik hale gelmiş durumda.