RESMİ GAZETE’de YAYIMLANDI! ÇAKAR CEZASINDA SORUMLULUK SÜRÜCÜDE

Anayasa Mahkemesi, yetkisiz çakar kullanımına ilişkin önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, idari para cezalarının yalnızca kural ihlalini gerçekleştiren sürücülere uygulanabileceğine hükmederken, ihlalden bilgisi olmayan araç sahiplerinin doğrudan sorumlu tutulamayacağını kararlaştırdı. Emsal nitelikteki karar Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yetkisiz çakar ve siren kullanımına yönelik uygulanan trafik cezalarıyla ilgili uzun süredir tartışılan konuya Anayasa Mahkemesi noktayı koydu. Yüksek Mahkeme, Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan düzenlemeleri Anayasa’ya uygunluk açısından inceleyerek, ceza sorumluluğunun kapsamını netleştiren kritik bir karar verdi.

Başvuru Tokat’tan geldi

Kararın temelini, Tokat 2’nci Sulh Ceza Hakimliği’nin Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı başvuru oluşturdu. Başvuruda, araçlarda yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının kullanımı nedeniyle kesilen idari para cezalarının, fiili işlemeyen araç sahiplerine de uygulanmasının “suçun şahsiliği” ilkesine aykırı olduğu savunuldu.

Suçun şahsiliği ilkesi vurgulandı

Başvuruda, bir kişinin işlemediği bir fiil nedeniyle cezalandırılamayacağına dikkat çekildi. Araç sahibi ile kural ihlalini yapan sürücü arasında otomatik bir sorumluluk ilişkisi kurulamayacağı belirtilerek, cezanın yalnızca ihlali gerçekleştiren kişiye yöneltilmesi gerektiği ifade edildi.

AYM’den net tespit: İlliyet bağı yok

Anayasa Mahkemesi kararında, araç sahibi olmak ile yetkisiz çakar kullanımı arasında her durumda doğrudan bir illiyet bağı kurulamayacağını vurguladı. Mahkeme, sadece araç sahibi olmanın, ihlalin failini otomatik olarak belirlemediğine dikkat çekti.

Kanunilik ve fail şartı hatırlatıldı

Yüksek Mahkeme, ceza verilebilmesi için hukuka aykırı fiilin kanunda açık şekilde tanımlanması ve bu fiilin ilgili kişi tarafından işlendiğinin ortaya konulması gerektiğini belirtti. Bu şartların sağlanmadığı durumlarda cezai yaptırım uygulanamayacağı ifade edildi.

Anayasa’ya aykırılık kararı verildi

AYM, mevcut düzenlemenin Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesi ile 38’inci maddesindeki “cezaların şahsiliği” ilkesine aykırı olduğuna hükmetti. Bu gerekçeyle ilgili hükmün iptaline karar verildi.

Yetkisiz çakar kullanımında sorumluluk daraltıldı

Kararla birlikte, kamuoyunda “çakar” olarak bilinen yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının kullanımında sorumluluk net biçimde sınırlandı. Buna göre, kural ihlalini bizzat yapan sürücü cezai yaptırıma tabi tutulacak.

Araç sahipleri otomatik cezalandırılmayacak

İhlalden haberi olmadığı tespit edilen araç sahipleri, sırf aracın kendilerine ait olması nedeniyle doğrudan cezalandırılamayacak. Bu durum, özellikle kiralama, şirket aracı ya da üçüncü kişilerce kullanılan araçlar açısından önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.

Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece karar, tüm idari makamlar ve mahkemeler açısından bağlayıcı hale geldi.

Trafik uygulamalarında yeni dönem

Uzmanlar, kararın ardından trafik denetimlerinde ceza yazım süreçlerinin değişeceğini belirtiyor. Kolluk kuvvetlerinin, cezayı doğrudan sürücüye yöneltmesi ve araç sahibinin kusurunun ayrıca ispatlanması gerekecek.

Anayasa Mahkemesi’nin çakarlı araçlara ilişkin verdiği bu karar, trafik cezalarında sorumluluk anlayışını yeniden şekillendiriyor. Suçun şahsiliği ilkesini merkeze alan hüküm, hem sürücüler hem de araç sahipleri açısından hukuki netlik sağlıyor. Emsal niteliği taşıyan kararın, benzer idari para cezalarına yönelik açılacak davalarda yol gösterici olması ve uygulamada önemli değişiklikler doğurması bekleniyor.